Πρόσφατα, ανακοινώθηκε η πρόθεση της Πρωτοβάθμιας Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Λέσβου να εισηγηθεί την μετατροπή του 3ου Δημοτικού Σχολείου Μυτιλήνης σε Πειραματικό. Αντίστοιχη σκέψη υπάρχει και για το 10ο Νηπιαγωγείο, αν και η σχετική συζήτηση παραμένει λιγότερο έντονη.

Ο θεσμός των Πειραματικών σχολείων, που δεν θα αναλυθεί στο παρόν κείμενο, έχει αρκετά θετικά στοιχεία αλλά αναμενόμενες αρνητικές πτυχές κυρίως ως προς την υλοποίηση σε σχολεία χωρίς υποδομές, κατάρτιση και χρηματοδότηση.
Η συγκεκριμένη πρόθεση μετατροπής κρίνεται προβληματική καθώς δημιουργεί σημαντική αναστάτωση στην ευρύτερη περιοχή που εξυπηρετεί το σχολείο.
Η επιλογή εισαγωγής στα Πειραματικά σχολεία πραγματοποιείται με κλήρωση, χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς. Αυτό συνεπάγεται ότι οι μαθητές των περιοχών που εξυπηρετούνται σήμερα από τα υπό μετατροπή σχολεία δεν θα καλύπτονται πλήρως από το σχολείο της γειτονιάς τους.

Όπως είναι προφανές από τον χάρτη της πόλης της Μυτιλήνης με τα δημοτικά σχολεία , το 3ο Δημοτικό Σχολείο, για το οποίο υπάρχει η εισήγηση μετατροπής, βρίσκεται στο άκρο της πόλης και σε μεγάλη απόσταση από άλλα δημοτικά σχολεία. Αντίστοιχη εικόνα υπάρχει και για τα Νηπιαγωγεία της πόλης.

Το 9ο Δημοτικό Σχολείο το οποίο είναι σχετικά πλησιέστερο, σύμφωνα με πληροφορίες, είναι ήδη υπερπλήρες λόγω προηγούμενης συγχώνευσης και αδυνατεί να υποδεχτεί επιπλέον μαθητές. Ως εκ τούτου, όσοι μαθητές αποκλειστούν λόγω της διαδικασίας της κλήρωσης από το Πειραματικό Σχολείο, θα αναγκαστούν σε μετακίνηση πολύ μακριά από τον τόπο κατοικίας τους.

Η παραπάνω συνθήκη αντιτίθεται στην υπάρχουσα νομοθεσία που προβλέπει την εγγραφή των μαθητών στο Δημοτικό Σχολείο της σχολικής περιφέρειας στην οποία ανήκει η διεύθυνση κατοικίας τους, όπως ορίζεται στο Προεδρικό Διάταγμα 79/2017 (Άρθρο 7, παρ. 4α, όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 4777/2021).
Επιπλέον, μια σύντομη έρευνα στη λίστα των Πειραματικών Δημοτικών της Χώρας δείχνει ότι η πλειονότητα αυτών βρίσκεται είτε σε κεντρικό σημείο της πόλης είτε σε σημείο όπου υπάρχουν κοντινά και διαθέσιμα εναλλακτικά δημοτικά. Η επιλογή ενός Πειραματικού σχολείου, σύμφωνα με τον νόμο 4692/2020, στηρίζεται και στο κριτήριο της τοποθεσίας, ώστε να εξυπηρετούνται επαρκώς οι ανάγκες της πόλης.

Εγείρεται, λοιπόν, το κρίσιμο ερώτημα: Με ποιο κριτήριο επιλέχθηκε η συγκεκριμένη σχολική μονάδα/περιοχή;Καθώς ο σύλλογος διδασκόντων του σχολείου δεν αποδέχτηκε την πρόσκληση για εισήγηση μετατροπής του σχολείου, η πρωτοβουλία πλέον της εισήγησης μεταφέρεται στον Προϊστάμενο εκπαίδευσης.

Οι απαντήσεις του Προϊσταμένου και των υπόλοιπων στελεχών της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στα ερωτήματα που τίθενται είναι ασαφείς και ανεπαρκείς. Αναφέρονται στην ιστορικότητα του κτιρίου (που στέγαζε παλαιότερα την Ακαδημία), καθησυχάζουν ότι δεν θα αποκλειστούν μαθητές της περιοχής (στηριζόμενοι σε στατιστικά στοιχεία άλλων νομών, χωρίς όμως στην ουσία να εξασφαλίζουν τίποτα), αναφέρουν ότι οι σύλλογοι σε άλλες σχολικές μονάδες αντιδρούν περισσότερο. Αυτές οι απαντήσεις στερούνται υψηλής κοινωνικής ευθύνης.

Αν και η τελική απόφαση λαμβάνεται από το Υπουργείο Παιδείας, είναι προφανές ότι βασίζεται στην εισήγηση των τοπικών στελεχών, οι οποίοι θεωρητικά οφείλουν να έχουν λάβει υπόψη τους όλα τα γεωγραφικά και κοινωνικά κριτήρια της περιοχής.

Προκύπτουν τα ακόλουθα ερωτήματα:
1. Έγινε ανοιχτή πρόσκληση στους συλλόγους διδασκόντων των δημοτικών σχολείων και νηπιαγωγείων της πόλης;
2. Έχει πραγματοποιηθεί γεωγραφική μελέτη για τον τρόπο κατανομής των μαθητών των σχολείων που θα μετατραπούν; Σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι μαθητές των Πειραματικών Σχολείων δεν διαθέτουν μαθητικό δυναμικό με βάση την τοποθεσία και πρέπει να κατανεμηθούν σε άλλα σχολεία.
○ Οι προφανείς επιλογές (τα γειτονικά σχολεία του 9ου Δημοτικού και της Βαρειάς) είναι ήδη κορεσμένα, λειτουργούν με προκάτ αίθουσες (containers), και αδυνατούν να εξυπηρετήσουν επιπρόσθετες εγγραφές.
○ Η λογική ότι η κλήρωση κάποιων παιδιών από τα κοντινότερα σχολεία για το Πειραματικό θα «ανοίξει» θέσεις για τους μη κληρωθέντες της περιοχής που χάνει το σχολείο της, είναι επικίνδυνη, καθώς βασίζεται σε αμφίβολες στατιστικές εκτιμήσεις.

Το επιχείρημα που ακούγεται είναι ότι όπου και να πάει το Πειραματικό θα δημιουργήσει πρόβλημα στην περιοχή. Χωρίς να θέλω να μετακυληθεί το πρόβλημα σε άλλη γειτονιά, αναρωτιέμαι αν οι κοινωνικές επιπτώσεις στις οικογένειες, θα ήταν σημαντικά μικρότερες, αν η μετατροπή αφορούσε ένα πιο κεντρικό σχολείο, με περισσότερες κοντινές επιλογές απορρόφησης των μη κληρωθέντων.

Τελικά, ποιος λαμβάνει μια τέτοια απόφαση που επηρεάζει τη ζωή εκατοντάδων οικογενειών για πολλά χρόνια; Είναι δυνατόν ένα άτομο ή μια μικρή ομάδα στελεχών εκπαίδευσης να επωμιστεί αυτήν την ευθύνη χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστική συζήτηση, μελέτη και προγραμματισμός με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων φορέων;