Δέκα χρόνια συνεχούς παρουσίας και ανθρωπιστικής δράσης στη Λέσβο συμπληρώνουν το 2025 οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, τιμώντας την επέτειο με μια πολυήμερη σειρά εκδηλώσεων στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστών. Από τις 18 έως τις 23 Δεκεμβρίου, το κοινό καλείται να συμμετάσχει σε μια οπτική, βιωματική και δημόσια συζήτηση γύρω από μια δεκαετία που σημάδεψε το νησί αλλά και τον ευρωπαϊκό ανθρωπιστικό χάρτη.

Κεντρικός άξονας των εκδηλώσεων είναι η φωτογραφική έκθεση «Λέσβος 2015–2025: 10 χρόνια Γιατροί Χωρίς Σύνορα», μια διαδρομή μέσα από εικόνες και μαρτυρίες που αποτυπώνουν τις πιο κρίσιμες στιγμές της προσφυγικής κρίσης, αλλά και τη δύναμη, την ανθεκτικότητα και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων που αναζήτησαν προστασία στο νησί. Παράλληλα, αναδεικνύεται η πορεία της ίδιας της οργάνωσης, η οποία, όπως τονίστηκε στη ραδιοφωνική συζήτηση στο «Ν» 99 fm, προσαρμόστηκε διαρκώς στις μεταβαλλόμενες ανάγκες του πεδίου.

Από την κρίση του 2015 στις σύνθετες προκλήσεις του σήμερα

Όπως εξήγησε ο αναπληρωτής συντονιστής πεδίου των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στη Λέσβο, Γιάννης Αναγνώστου, η παρουσία της οργάνωσης στο νησί ξεκινά το 2015, σε μια περίοδο μαζικών αφίξεων και ακραίων ανθρωπιστικών αναγκών. Τα επόμενα χρόνια, και ιδιαίτερα μετά τη Συμφωνία ΕΕ–Τουρκίας, το πεδίο άλλαξε ριζικά, με τον εγκλωβισμό ανθρώπων και την επικράτηση κλειστών δομών.

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, όπως υπογράμμισε, διαφώνησαν ανοιχτά με τη λογική των κλειστών κέντρων και της ποινικοποίησης της μετακίνησης, επιλέγοντας να προσφέρουν ιατρικές και ψυχολογικές υπηρεσίες εκτός αυτών, με έμφαση στη στήριξη των πιο ευάλωτων. Σήμερα, η δράση τους περιλαμβάνει κινητές μονάδες κοντά στο προσφυγικό καμπ στο Μαυροβούνι, κλινική στην πόλη, υποστήριξη ψυχικής υγείας, υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, καθώς και επείγουσα φροντίδα σε ανθρώπους που φτάνουν στο νησί με βάρκες, συχνά σε ιδιαίτερα επιβαρυμένη κατάσταση. 

Δημόσια συζήτηση: εμπειρίες, κόπωση και ευθύνη της πολιτείας

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων, σήμερα Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου (18:00–20:00) θα πραγματοποιηθεί δημόσια συζήτηση με τίτλο «Λέσβος, 10 Χρόνια Ανθρωπιστικής Δράσης: Εμπειρίες, Προκλήσεις και Προοπτικές». Στόχος είναι να ανοίξει ένας ειλικρινής διάλογος για όσα βίωσε η τοπική κοινωνία, για την κόπωση που έχει καταγραφεί, αλλά και για τις ευθύνες της πολιτείας σε ζητήματα υποδοχής, φροντίδας και ένταξης.

Στο πάνελ θα συμμετάσχουν η διευθύντρια της Ψυχιατρικής Κλινικής του Νοσοκομείου Μυτιλήνης Νίκη Κούρτη, η Έφη Λατσούδη από την Αλληλεγγύη Λέσβου, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου Δημήτριος Παπαγεωργίου και η Soman Hakimi, μέλος του προγράμματος Experts by Experience των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, η οποία θα μοιραστεί τη βιωμένη της εμπειρία ως γυναίκα με προσφυγικό παρελθόν. 

Experts by Experience: από τη βιωμένη εμπειρία στη συλλογική δράση

Η δράση κορυφώνεται το Σάββατο 20 Δεκεμβρίου (11:00–13:00) με το εργαστήριο των Experts by Experience, ένα διαδραστικό workshop όπου άνθρωποι που έχουν περάσει από το προσφυγικό σύστημα παρουσιάζουν πώς η προσωπική εμπειρία μπορεί να μετατραπεί σε ενεργή συνηγορία και κοινωνική παρέμβαση. Όπως εξηγήθηκε στη συνέντευξη, πρόκειται για μια διαδικασία ενδυνάμωσης, όπου οι ίδιοι οι άνθρωποι γίνονται φορείς αλλαγής, σχεδιάζοντας πρωτοβουλίες για την κοινότητα και συμβάλλοντας στον δημόσιο διάλογο. 

Μια δεκαετία που ζητά ορατότητα και διάλογο

Κοινός παρονομαστής όλων των παρεμβάσεων είναι η ανάγκη για ορατότητα και ανοιχτό διάλογο. Όπως τονίστηκε, οι ανάγκες δεν έχουν εκλείψει, ακόμη κι αν το προσφυγικό δεν βρίσκεται πια στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας. Οι εικόνες, οι μαρτυρίες και οι συζητήσεις των εκδηλώσεων επιχειρούν να υπενθυμίσουν ότι πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν άνθρωποι και ότι η ανθρωπιστική δράση δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά και τις επιλογές του παρόντος.

Όλες οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό, προσκαλώντας την τοπική κοινωνία σε μια πολυεπίπεδη ματιά σε δέκα χρόνια ανθρωπιστικής παρουσίας στη Λέσβο.