Με ρυθμούς που προκαλούν αντιδράσεις εξελίσσεται η πολιτική διανομής κερδών των τραπεζών, καθώς συνολικά 1,65 δισ. ευρώ κατευθύνονται φέτος στους μετόχους τους, σε μια συγκυρία όπου η κοινωνία συνεχίζει να δοκιμάζεται από υψηλό κόστος δανεισμού και χαμηλές αποδόσεις στις καταθέσεις.

Τα ποσά είναι ενδεικτικά της εικόνας. Η Εθνική Τράπεζα προχωρά σε διανομή 464 εκατ. ευρώ, η Τράπεζα Πειραιώς σε 492 εκατ. ευρώ, η Eurobank σε 428 εκατ. ευρώ και η Alpha Bank σε 259,5 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για κεφάλαια που σε μεγάλο βαθμό κατευθύνονται σε επενδυτές του εξωτερικού, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο το χάσμα μεταξύ τραπεζικών κερδών και κοινωνικής πραγματικότητας.

Την ίδια στιγμή, οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σκληρή αντίφαση. Από τη μία πλευρά, τα επιτόκια καταθέσεων παραμένουν σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, περιορίζοντας ουσιαστικά το όφελος για τους αποταμιευτές. Από την άλλη, τα επιτόκια δανείων κινούνται σε υψηλά επίπεδα, επιβαρύνοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις και ενισχύοντας τα έσοδα των τραπεζών.

Στο φόντο αυτής της εικόνας, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της αναβαλλόμενης φορολογίας. Οι τράπεζες εξακολουθούν να μην καταβάλλουν στην πράξη φόρους για σημαντικό μέρος των κερδών τους, αξιοποιώντας τον συγκεκριμένο μηχανισμό, την ώρα που τα δημόσια ταμεία έχουν επωμιστεί τεράστια βάρη τα προηγούμενα χρόνια.

Και αυτό διότι το τραπεζικό σύστημα έχει στηριχθεί επανειλημμένα με κεφάλαια που προήλθαν από τους φορολογούμενους. Οι ανακεφαλαιοποιήσεις χρηματοδοτήθηκαν με δανεισμό που επιβάρυνε το ελληνικό δημόσιο χρέος, δηλαδή το σύνολο της κοινωνίας. Παρ’ όλα αυτά, το ελληνικό Δημόσιο δεν εξασφάλισε αντίστοιχη συμμετοχή σε μετοχές, γεγονός που ενισχύει την κριτική για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε η στήριξη του τραπεζικού συστήματος.

Παράλληλα, οι διοικήσεις των τραπεζών ενισχύουν τα bonus και τις απολαβές των στελεχών, συνδέοντας τις αμοιβές με την αυξημένη κερδοφορία. Σε συνδυασμό με τις επαναγορές ιδίων μετοχών, που αυξάνουν την αξία των τίτλων, δημιουργείται μια εικόνα συνολικής επιβράβευσης των μετόχων και των διοικήσεων.

Ποιος ωφελείται τελικά από την ανάκαμψη του τραπεζικού συστήματος. Οι αριθμοί δείχνουν ισχυρή κερδοφορία και γενναίες διανομές. Η καθημερινότητα όμως για τους πολίτες δείχνει πίεση, υψηλά κόστη και περιορισμένες αποδόσεις. Και αυτή η αντίθεση δύσκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητη.