Έγραψα ξανά ότι πολλοί λένε και δεν έχουν κι άδικο, πως το διαδίκτυο είναι γεμάτο σκουπίδια. Έγραψα όμως και πως αν ξέρεις να ψάξεις ανάμεσα στα σκουπίδια βρίσκεις «διαμάντια». Τέτοια «διαμάντια» προερχόμενα από το αρχείο του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης (İstanbul Üniversitesi) ανεβάζει εδώ και καιρό ο Ümit Dalgıç στην πολύ καλή σελίδα με παλιές φωτογραφίες της Μυτιλήνης Lesvosoldies.

Μια από αυτές που αναρτήθηκε πριν λίγες μέρες, εικονίζει μια άγνωστη όσο και σημαντική στιγμή της ιστορίας της Μυτιλήνης. Μαθητές και εκπαιδευτικοί του Οθωμανικού Γυμνασίου (ινταντιέ) της Μυτιλήνης, του σημερινού δικαστικού μεγάρου της πόλης, στα σκαλιά στην είσοδο του κτηρίου και κάτω από μια οθωμανική επιγραφή (δηλαδή σε τουρκική γλώσσα αλλά γραμμένη με το αραβικό αλφάβητο) δέονται (προσεύχονται) σε στάση προσευχής άγνωστο υπέρ τίνος.

Η πολυσυζητημένη φωτογραφία με μαθητές και εκπαιδευτικούς το 1909 να δέονται υπέρ του νέου Σουλτάνου

Με τη βοήθεια του Αμπνουλχαλίμ Ντεντέ από την Ξάνθη και του Σάββα Κωφόπουλου μεταφράσαμε και «ερμηνεύσαμε» ιστορικά την επιγραφή και στη συνέχεια τη φωτογραφία. Η επιγραφή λοιπόν γράφει «Σουλτάνε μας, να ζήσεις πολύ» δηλαδή «Ζήτω ο σουλτάνος μας». Εξ αυτού οδηγηθήκαμε στο συμπέρασμα ότι η φωτογραφία πρέπει να είναι του 1909, μετά την άνοδο στο θρόνο του Σουλτάνου του Μωάμεθ του Ε - Μεχμέτ Ρεσάντ αδελφού του Αμπντούλ Χαμίντ του Β ο οποίος και είχε εκθρονιστεί από τους επαναστατημένους πασάδες τους λεγόμενους και Νεότουρκους.
Στη γιορτή λοιπόν αυτή στο οθωμανικό γυμνάσιο της Μυτιλήνης, για το νέο Σουλτάνο το 1909 υπέρ του οποίου προσωπικό και μαθητές δέονται, λήφθηκε η πολύτιμη αυτή ιστορικά φωτογραφία.

Η δημοσιοποίηση της (και στην προσωπική σελίδα του υπογράφοντος) προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον. Όπως φαίνεται λίγοι γνωρίζουν την ιστορία κτηρίων στη Μυτιλήνη δίπλα από τα οποία περνούμε. Και όχι μόνο...
Το δυτικού τύπου Οθωμανικό Γυμνάσιο της Μυτιλήνης (Ινταντιέ) άρχισε να χτίζεται το 1891 ως απάντηση στα εγκαίνια του μεγαλοπρεπούς Γυμασίου της σύνοικης ρωμαίικης κοινότητας της Μυτιλήνης, στο γνωστό σχολικό συγκρότημα στην σημερινή πλατεία Κυπρίων Πατριωτών.

Το κτήριο υπό ανέγερση στο διάστημα 1891 – 1895

Ήταν μια πρωτοβουλία του μουτεσαρίφη (ανώτερη διοικητική βαθμίδα της Οθωμανικής διοίκησης) Μεχμέτ Φαχρή μπέη, και η ανέγερση του ολοκληρώθηκε το 1896 οπότε και ξεκίνησε τη λειτουργία του. Χτίστηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα Δημήτρη Μειμάρη και η ανέγερση του που χρηματοδοτήθηκε από την Οθωμανική Κυβέρνηση κόστισε 8.000 λίρες. Για την οικοδόμησή του, χρησιμοποιήθηκε οικοδομικό υλικό από το αρχαίο οικοδόμημα που βρίσκονταν στη θέση του σημερινού γηπέδου απέναντι από το κτήριο. Επιγραφές και ενεπίγραφα βάθρα αγαλμάτων οδήγησαν στην υπόθεση για την ύπαρξη εκεί του ρωμαϊκού ιερού της Αιθιοπίας Αρτέμιδος.

Το εμβληματικό κτήριο στο Κιόσκι στις αρχές του 20ου αιώνα

Σύμφωνα με τη διδακτορική διατριβή της Σταυρούλας Λυκιαρδοπούλου – Κοντάρα «Κοινωνία και Παιδεία στη Λέσβο κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας»
(Μυτιλήνη 2010) και τον Αναγνώστου Στρατή, «Ο Ευστράτιος Ι. Δράκος περιγράφει τη Μυτιλήνη του 1907», Λεσβιακά –Δελτίον της εταιρείας λεσβιακών μελετών, Τόμος ΙΔ΄, Μυτιλήνη, 1993, το υπόγειο στέγαζε το εργαστήριο φυσικής και εστιατόριο, το ισόγειο είχε επτά αίθουσες, το «ιερόν», το γραφείο του διευθυντή και των καθηγητών και στο πρώτο όροφο ήταν οι κοιτώνες των εσωτερικών μαθητών.

Όταν άρχισε να λειτουργεί είχε 70 μαθητές, έξη καθηγητές και η φοίτηση ήταν πενταετής. Το 1897 είχε 130 μαθητές από τους οποίους τέσσερις ήταν έλληνες, ενώ οι εσωτερικοί ήταν 28. Το εκπαιδευτικό προσωπικό ανερχόταν σε 11 άτομα. Το 1907 το ινταντιέ είχε τρεις τάξεις σχολαρχείου και έξη τάξεις γυμνασίου και στο πρόγραμμα σπουδών περιλαμβάνονταν η διδασκαλία Τουρκικής, Αραβικής, Περσικής, Γαλλικής και Ελληνικής γλώσσας.

Η ανώτερη θρησκευτική εκπαίδευση καλλιεργείται κυρίως στους δύο μεντρεσέδες που λειτουργούν στην πόλη της Μυτιλήνης, το μεντρεσέ Τσιναρλή και το μεντερσέ Ισαχάκ μπέη.

Και το παλιό ινταντιέ σήμερα ως ΜΕΓΑΡΟΝ ΘΕΜΙΔΟΣ

Ως τελευταίος διευθυντής του γυμνασίου αναφέρεται ο Μεχμέτ Τεφίκ Μπέης ανταλλαγείς το 1923 με τη Συνθήκη της Λωζάννης ο οποίος διετέλεσε στη συνέχεια Δήμαρχος στο Αϊβαλί.
Σχεδόν αμέσως μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης και την ανταλλαγή των πληθυσμών δηλαδή την αποχώρηση από το Λέσβο του τούρκικου πλέον στοιχείου το κτήριο άρχισε να λειτουργεί ως δικαστήριο και μάλιστα στην προμετωπίδα του χαράχτηκε η επιγραφή «ΜΕΓΑΡΟΝ ΘΕΜΙΔΟΣ».
Το 2000 το κτίσμα ανακαινίσθηκε και στην είσοδο του τοποθετήθηκε η επιγραφή στην οποία αναφέρεται ότι εγκαινιάστηκε... από τον υπουργό Δικαιοσύνης Φίλιπο Πετσάλνικο.