«Η Μόρια ήταν ένα τεράστιο χτύπημα στην αξιοπρέπεια». Με αυτά τα λόγια περιέγραψε την εμπειρία του από τη Λέσβο ο Terence, μέλος της ομάδας Survivors των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, ανοίγοντας την διαδικτυακή συνέντευξη Τύπου των Γιατρών Χωρίς Σύνορα που πραγματοποιήθηκε σήμερα, Τετάρτη, με αφορμή τη νέα τους έκθεση «Θεμελιώνοντας την κρίση στα ευρωπαϊκά σύνορα».

Με ανοιχτή επιστολή τους προς τον Έλληνα πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, αλλά και μέσω της σημερινής συνέντευξης Τύπου οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα παρουσίασαν το ανθρώπινο κόστος που έχουν oι ευρωπαϊκές πολιτικές στις ζωές αιτούντων άσυλο, προσφύγων και μεταναστών και έκαναν για ακόμη μία φορά έκκληση προς τις ευρωπαϊκές και ελληνικές αρχές να αλλάξουν εντελώς την προσέγγισή τους στο μεταναστευτικό και να σταματήσουν να δημιουργούν νέες Μόριες.

 «Η Μόρια ήταν πραγματικά ένα μέρος όπου ένιωθες τόση ανασφάλεια για τα πάντα. Οι συνθήκες διαβίωσης ήταν πολύ δύσκολες. Η διαδικασία ασύλου έπαιρνε πάρα πολύ χρόνο. Για να φάμε έπρεπε να κάνουμε ουρές. Τα παιδιά δεν είχαν πρόσβαση στο σχολείο. Υπήρχε κίνδυνος για πολλές αρρώστιες. Δεν είχαμε πρόσβαση  σε γιατρό ή στο δημόσιο νοσοκομείο. Ένιωθες τη βία παντού. Ήταν σαν ένας θάλαμος θανάτου και αυτό με σημάδεψε. Γι’ αυτό οφείλουμε όλοι να φωνάξουμε ένα στοπ στην κατασκευή των νέων καταυλισμών, να βάλουμε ένα τέλος στην κατασκευή μιας νέας Μόριας. Πρέπει να παλέψουμε για μια πολιτική ενσωμάτωσης και αποκατάστασης προσφύγων, αλλά και για τα ανθρώπινα δικαιώματα γενικά» τόνισε ο Terence στην παρέμβασή του.

Παίρνοντας τον λόγο στη συνέχεια ο Γιώργος Καραγιάννης, επικεφαλής της αποστολής των Γιατρών Χωρίς Σύνορα σε Σάμο και Αθήνα, τόνισε ότι η νέα έκθεση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα καταδεικνύει αυτό ακριβώς το κόστος και τη βλάβη στην υγεία των ανθρώπων. Το κόστος που ξεκάθαρα προκαλείται από τις πολιτικές και την αποτυχία τους να εγγυηθούν έστω τα στοιχειώδη δικαιώματα προστασίας.

 «Πώς μπορεί η δημιουργία τεράστιων αποθηκών ψυχών να παρουσιάζεται σαν βελτίωση; Το μοντέλο αυτό έχει δοκιμαστεί και το μόνο που έχει επιφέρει είναι ανθρώπινες απώλειες και ανυπέρβλητο πόνο. Γι’ αυτό και ζητάμε πλήρη αλλαγή πλεύσης. Να επενδύσουν τα κράτη μέλη της ΕΕ και η Ελλάδα επιτέλους στην υγεία, την προστασία και στη διατήρηση των δικαιωμάτων. Να σταματήσουν να θέτουν ανθρώπινες ζωές σε κίνδυνο στη θαλάσσια και στα χερσαία σύνορά μας. Να σταματήσουν να τροφοδοτούν την ξενοφοβία και την περαιτέρω συρρίκνωση του ανθρωπιστικού χώρου.

Αντί των επιστροφών να ενισχύσουν τις  ασφαλείς διόδους μετανάστευσης. Να επενδύσουν στη μετεγκατάσταση, να δημιουργήσουν περισσότερες διόδους για σπουδές και εργασία. Να θεμελιώσουν  αντί της κρίσης στα ελληνικά νησιά, αξιοπρεπή υποδοχή με μία μόνο χρήση: την παροχή επείγουσας φροντίδας και μετεγκατάστασης σε ασφαλές πλαίσιο στην ενδοχώρα και μετεγκατάστασης σε άλλες χώρες της ΕΕ» υπογράμμισε στην εισήγησή της η Λίζα Παπαδημητρίου, Υπεύθυνη Συνηγορίας των Γιατρών Χωρίς Σύνορα σε Λέσβο και Αθήνα. 

«Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στα νησιά αντικατοπτρίζει μια ανθρωπιστική κρίση που θα μπορούσαμε να είχαμε προβλέψει και αποτρέψει, και που τώρα χρειάζεται να αναστρέψουμε. Οι νέες Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές που σχεδιάζονται στα πρότυπα της Μόριας είναι απόδειξη εμμονικής προσήλωσης στα ίδια λάθη. Το άδικο και το λάθος θεμελιώνεται και εμείς σας ζητούμε να το αναγνωρίσετε και να το σταματήσετε.

Οι μεγαλύτερες δομές θα επιφέρουν απλά μεγαλύτερη δυστυχία. Η κανονικοποίηση της βίας, η αναπαραγωγή της προσέγγισης των hotspots και η ενίσχυση των  καταστροφικών πολιτικών περιορισμού βλάπτουν την υγεία των ανθρώπων και καταπατούν τα δικαιώματά τους. Αναρωτιόμαστε γιατί καταβάλλεται τόσο μεγάλη προσπάθεια για την απομόνωση των ανθρώπων και ούτε η μισή για την προστασία και την ένταξή τους;» κατέληξε η Χριστίνα Ψαρρά, Γενική Διευθύντρια του Ελληνικού Τμήματος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα στοιχεία που παρέθεσαν κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου τα στελέχη των «Γιατρών Χωρίς Σύνορα» και τα οποία σχετίζονται με τις δραματικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των προσφύγων και των μεταναστών οι συνθήκες διαβίωσής τους στα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης στα νησιά.

Όπως αναφέρθηκε στο διάστημα 2019 – 2020 σε Λέσβο, Χίο και Σάμο, συνολικά παρασχέθηκαν υπηρεσίες ψυχικής υποστήριξης σε 1.369 άτομα και από αυτά τα 465 ήταν παιδιά, το 5% δε, των παιδιών ήταν κάτω των 5 ετών. Το 40% των ατόμων που τους παρασχέθηκε βοήθεια ήταν γυναίκες.

Ειδικότερα όπως αναφέρθηκε στα παιδιά παρατηρούνται δραματικές επιπτώσεις στην κατάσταση της ψυχικής υγείας και ισορροπίας τους, οι οποίες εκδηλώνονται με εφιάλτες, διαταραχές ύπνου, φόβο, παλινδρόμηση σε προηγούμενο στάδιο ανάπτυξης, νοητικές δυσκολίες, πονοκεφάλους ακόμη και αυτοκτονικές τάσεις. Μάλιστα σημειώθηκε πως έχει καταγραφεί περιστατικό παιδιού μόλις 6 ετών με αυτοκτονικές τάσεις.

Στην πλειοψηφία τους οι άνθρωποι που εμφανίζουν αυτές τις διαταραχές κατάγονται από χώρες όπως το Αφγανιστάν, το Κονγκό, το Καμερούν, τη Συρία κ.λπ.

Όπως σημείωσαν τα στελέχη των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, καμία θεραπεία δεν είναι εύκολη και αποτελεσματική στους ανθρώπους αυτούς όταν ζούνε κάτω από δύσκολες και βιώνουν πολύ συχνά ακόμη και σήμερα βία και φόβο στους χώρους που ζούνε.  

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρθηκε περίπτωση στο νησί της Λέσβου το 2019 όταν δολοφονήθηκε ένα 15χρονο παιδί στην ασφαλή πτέρυγα των ανηλίκων. Αμέσως μετά το τραγικό αυτό συμβάν, σημειώθηκαν 6 οξέα περιστατικά διαταραχών σε παιδιά που ζούσαν στον ίδιο χώρο. Γενικότερα, σημείωσαν οι υπεύθυνοι της οργάνωσης, τα ψυχικά τραύματα που κουβαλούν οι άνθρωποι αυτοί όταν έρχονται στην Ελλάδα, δεν μπορούν να επουλωθούν όταν διαρκώς έρχονται αντιμέτωποι με νέα περιστατικά βίας ή σεξουαλικής κακοποίησης και τα οποία επιδεινώνουν την ήδη δύσκολη ψυχική τους ισορροπία.  

Αναφερόμενοι οι «Γιατροί χωρίς Σύνορα» στο ζήτημα των εμβολιασμών, σημείωσαν μεταξύ άλλων ότι δεν υπάρχει επαρκής ενημέρωσης στους πληθυσμούς των ΚΥΤ στα νησιά μας για το ζήτημα αυτό ενώ όπως είπαν από την αρχή δεν είχε ενταχθεί ο εμβολιασμός τους στα σχέδια των συναρμόδιων υπουργείων. Σήμερα στη Λέσβο, όπως επισήμαναν γίνονται περίπου 50 εμβολιασμοί προσφύγων και μεταναστών σε καθημερινή βάση.