Η Πηνελόπη στη Χίο, του Κώστα Στοφόρου, οι όμορφες εικόνες είναι της Γιώτας Κοκκόση. Από τις εκδόσεις Κέδρος, για παιδιά από 11 ετών.Να και ένα βιβλίο που καταπιάνεται με την σφαγή της Χίου, περί τα 200 χρόνια μετά το τραγικό αυτό γεγονός. Μας μιλά για το νησί που πριν 100 χρόνια υποδέχτηκε πρόσφυγες από την απέναντι Μικρά Ασία. Για το νησί που αγάπησε η συγγραφέας Πηνελόπη Δέλτα.

Ένα βιβλίο το οποίο έχει κάτι από το ‘’άρωμα’’ των παιδικών μας καλοκαιρινών διακοπών στα νησιά του Αιγαίου! Σίγουρα αξίζει να διαβαστεί , ειδικά από όσους ζουν, κατάγονται, έχουν επισκεφτεί, πρόκειται να επισκεφτούν το νησί, αλλά και από όλους όσους το όνομα της Πηνελόπης Δέλτα μιλάει στην καρδιά τους!

Το βιβλίο είναι φανερό ότι, είναι γραμμένο από έναν άνθρωπο που ξέρει καλά την Χίο, την έχει ξεχωρίσει και αγαπήσει! Γνωρίζει τον τόπο και τις ομορφιές του, τα ήθη και τα έθιμα του, την υπέροχη κουζίνα του, τα χρώματα και τα αρώματα του και την ιστορία του. Ιστορίες και ιστορικά στοιχεία μαθαίνουμε και εμείς οι αναγνώστες του, μα και για έναν έρωτα αγνό, μα καταδικασμένο και ανεκπλήρωτο!

Τι ωραία που ρέει ο λόγος και κάνει το βιβλίο ευχάριστο και ευκολοδιάβαστο! Τόσο που δεν το αφήνεις από τα χέρια σου πριν το τελειώσεις! Τουλάχιστον, αυτό συνέβη σε εμένα! Όταν έκλεισα το βιβλίο συνειδητοποίησα ότι, ένα χαμόγελο είχε σχηματιστεί στα χείλη μου! Τι πιο ευχάριστο από αυτήν την αίσθηση όταν κλείνει ένα βιβλίο!

Στην περιγραφή του οπισθόφυλλου διαβάζουμε τα εξής: Η δωδεκάχρονη Πηνελόπη φτάνει για πρώτη φορά στη Χίο με λαχτάρα και δέος, μιας και έχει ακούσει τόσα για το νησί των παππούδων της. Γνωρίζει από κοντά τις ομορφιές του τόπου, τα ήθη και τα έθιμα των ανθρώπων του, ανακαλύπτει τους λαλάδες και τα χιώτικα μανταρίνια, μαθαίνει για την καλλιέργεια της μαστίχας και... ερωτεύεται.

Το βιβλίο, αν και προϊόν μυθοπλασίας, αναφέρεται σε ένα πραγματικό ταξίδι της Πηνελόπης Δέλτα στη Χίο το καλοκαίρι του 1886. Μέσα από τις σελίδες του γνωρίζουμε πτυχές της προσωπικότητας της μεγάλης μας συγγραφέα, καθώς πολλά στοιχεία έχουν αντληθεί από το έργο της. Μαθαίνουμε επίσης για τη μεγάλη σφαγή και την καταστροφή του νησιού το 1822, με αφορμή τα 200 χρόνια από το τραγικό γεγονός που ενέπνευσε τον Γάλλο ζωγράφο Ευγένιο Ντελακρουά να δημιουργήσει τον πίνακα «Η σφαγή της Χίου» και ξεσήκωσε φιλελληνικό κίνημα σε όλη την Ευρώπη.

Ο χάρτης του ΛΕΥΤΕΡΗ, της βραβευμένης συγγραφέως Κατερίνας Λαγού, με ξεχωριστές και πολύ ενδιαφέρουσες εικόνες της Πετρούλας Κρίγκου, από τις εκδόσεις Ψυχογιός, για παιδιά από 11 ετών. Η συγγραφέας του Τρικούπη, μετά την μεγάλη επιτυχία που σημείωσε το βιβλίο της, γράφει για τον Βενιζέλο. Ένα πραγματικά εξαιρετικό κείμενο για παιδιά. Κατά κάποιον τρόπο είναι σαν να διαβάζει κανείς το ημερολόγιο του. Διαβάζοντας τούτο το βιβλίο, που είναι γραμμένο με λόγο απλό και με χιούμορ, μαθαίνει για αυτόν τον τόσο σπουδαίο Έλληνα πολιτικό, την ιστορία του και την ιστορία της Ελλάδας της εποχής του Ελευθέριου Βενιζέλου.

Περιγραφή από το οπισθόφυλλο του: Όσο ο Λευτέρης προσπαθεί να μείνει μακριά από τους μπελάδες, τόσο οι μπελάδες έρχονται και τον βρίσκουν. Αλλά εκείνος δεν είναι από τα παιδιά που φοβούνται τις συγκρούσεις. Δε διστάζει να τα βάλει με τους Λευτέρηδες, τους Τούρκους, το Ζαχαρένιο Βασιλόπουλο, το Βασιλόπουλο-Κουμπάρο, το Βασιλόπουλο-Καψοκαλύβα. Τι θα γίνει, όμως, όταν αποφασίσει να συγκρουστεί με τον εαυτό του;

Η μυθιστορηματική βιογραφία του Ελευθέριου Βενιζέλου, γραμμένη για παιδιά, έχει την απάντηση.

Σμύρνη Περίκαλλη και χιλιοτραγουδισμένη, ανθολόγηση κειμένων Θωμάς Κοκοβίνης, από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, εξαιρετικό βιβλίο από αυτά που αξίζει να έχουμε στην βιβλιοθήκη μας. Τι να πρωτοπεί κανείς για αυτό! Για τα κείμενα, τα ποιήματα, τα τραγούδια, τις φωτογραφίες!

Σας παραπέμπω καλύτερα στην περιγραφή του οπισθόφυλλου του: Όσοι γνώρισαν τη Σμύρνη από κοντά ευτύχησαν να αποθαυμάσουν τις φυσικές ομορφιές της. Ο πολυταξιδεμένος και ανοιχτόμυαλος Ηρόδοτος έγραψε πως δεν αντίκρισαν τα μάτια του ωραιότερη πόλη. Ο μέγιστος ρήτορας Κικέρων κατέθεσε ότι δεν υπάρχει σημείο της πόλης που ο ταξιδιώτης δεν θα γοητευθεί από κάτι, τοπίο, αρχαιότητες ή ανθρώπους.

Ο Σικελιανός στον πρόλογο του μυθιστορήματος Αιολική γη του Βενέζη έγραψε: «Είναι η γλυκιά ιωνική ατμόσφαιρα, είναι η κρυφή, χαμένη θαλπωρή της μυστικής του κόσμου σάρκας που απροσδόκητα ξανάρχεται και πάλι σ’ επαφή μητριαρχική μαζί μου, είναι η αγνή ιωνική πνοή του ξεχασμένου και νοσταλγημένου από τον ίδιο πολιτισμού».

Το βιβλίο είναι μια αντιπροσωπευτική ανθολόγηση κειμένων που γράφτηκαν για τη Σμύρνη από συγγραφείς όλων των εποχών. Δομημένο σε τέσσερα μέρη παρακολουθεί την πορεία της πόλης μέχρι σήμερα, που η Σμύρνη είναι πλέον ένα σύγχρονο τουρκικό άστυ με ευρωπαϊκό χαρακτήρα, με ενδιάμεσους σταθμούς την περίοδο της μεγάλης της ακμής, με κυρίαρχο το ελληνικό στοιχείο, και την καταστροφή της το 1922.

Μεταξύ άλλων ανθολογούνται οι: Παντελής Καψής, Μανόλης Μεγαλοοικονόμος, Βασίλειος Τατάκης, Ανδρέας Καρκαβίτσας, Κ. Π. Καβάφης, Κοσμάς Πολίτης, Ηλίας Βενέζης, Στρατής Δούκας, Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, Πέτρος Χάρης, Διδώ Σωτηρίου, Γιώργος Σεφέρης.

ΧΑΜΕΝΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΣΜΥΡΝΗ 1922 , Τζάιλς Μίλτον, μετάφραση Αλέξης Καλοφωλιάς, από τις εκδόσεις Μίνωας. Από τα βιβλία που πρέπει να διαβαστούν! Η καρδιά μου αλλάζει τον ρυθμό της κάθε που διαβάζω για τον χαμένο παράδεισο των προγόνων μου. Σμίγουν οι διηγήσεις του παππού μου με τις ιστορικές καταγραφές και με συνταράσσουν! Όπως υποθέτω συμβαίνει και σχεδόν με όλους τους απογόνους των Μικρασιατών ανά τον πλανήτη. Είμαστε εδώ, τους τιμούμε! Η συνέχεια τους! Το αίμα τους ρέει στις φλέβες μας!

Από το οπισθόφυλλο: O Χαμένος Παράδεισος είναι μια δυνατή ιστορία καταστροφής, ηρωισμού και επιβίωσης, ειπωμένη με τον ξεχωριστό λόγο που κατέστησε τον Τζάιλς Μίλτον επιτυχημένο δημοσιογράφο και συγγραφέα. Ξετυλίγεται μέσα από τις αναμνήσεις επιζώντων, πολλοί απ' τους οποίους μιλάνε για πρώτη φορά δημόσια, και τις μαρτυρίες εκείνων που βρέθηκαν στη δίνη μιας από τις μεγαλύτερες καταστροφές της σύγχρονης ιστορίας.

Στις 9 Σεπτεμβρίου 1922, το τουρκικό ιππικό μπήκε στη Σμύρνη, την πιο πλούσια και κοσμοπολίτικη πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.Στην πόλη υπήρχε διάχυτος ο φόβος ότι ο νικηφόρος πια τουρκικός στρατός θα ξεσπούσε με παράφορο μένος στους κατοίκους της Σμύρνης.

Η πραγματικότητα όμως διέψευσε και την πιο δυσοίωνη πρόβλεψη. Αυτό που συνέβη τις επόμενες δύο εβδομάδες έχει καταγραφεί ως ένα απ' τα πιο φρικτά δράματα στην ιστορία του εικοστού αιώνα, το δράμα του ξεριζωμού χιλιάδων προσφύγων, των οποίων το αίμα κυλάει στις φλέβες πολλών σύγχρονων ελληνικών οικογενειών. Σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι έπεσαν θύματα μιας τρομακτικής, σε βιαιότητα και έκταση, καταστροφής.

Η Μεγάλη φωτιά Σμύρνη Σεπτέμβριος 1922, του Λου Γιουρένεκ, μετάφραση Χρήστος Καψάλης, από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Μια ιστορία για την ηρωική μορφή του πάστορα Έισα Τζένινγκς, σωτήρα πολλών προσφύγων, που οφείλουμε να γνωρίζουμε! Διότι επιβεβαιώνει ότι, ακόμα και ένας άνθρωπος μπορεί να κάνει την διαφορά, και να αλλάξει την μοίρα πολλών, διασώζοντας τους!

Περιγραφή από το οπισθόφυλλο: Σμύρνη 1922. Ο Έισα Τζένινγκς, ένας μεθοδιστής πάστορας, φτάνει στο «Μαργαριτάρι της Ανατολής» για να εργαστεί στη Χριστιανική Αδελφότητα Νέων. Τον Σεπτέμβριο ο Τουρκικός Στρατός, υπό τον Κεμάλ Ατατούρκ, εισέρχεται στην πόλη. Τούρκοι στρατιώτες αλλά και πολίτες επιδίδονται σε λεηλασίες, σφαγές και βιασμούς.

Οι χριστιανοί άντρες σε στρατεύσιμη ηλικία συλλαμβάνονται και εκτοπίζονται ή δολοφονούνται. Οι Έλληνες στρατιώτες αναγκάζονται σε υποχώρηση μετά την ήττα και την κατάρρευση του Ελληνικού Μετώπου. Η πόλη κατακλύζεται από χιλιάδες ανθρώπους, Έλληνες και Αρμενίους, που έχουν συρρεύσει από την ενδοχώρα της Τουρκίας για να γλιτώσουν. Η μεγάλη φωτιά που ξεκίνησε από την αρμένικη συνοικία εξαπλώνεται ταχύτατα, απειλώντας τις ζωές των ατόμων που έχουν καταφύγει στο Κε.

Ο Τζένινγκς είναι αποφασισμένος να απομακρύνει τους Αμερικανούς πολίτες και να σώσει όσο περισσότερους πρόσφυγες μπορεί. Με τη βοήθεια του Κυβερνήτη του αντιτορπιλικού Έντσαλ, Χάλσεϊ Πάουελ, και πολλών άλλων θα καταφέρει να ναυλώσει πλοία και να απομακρύνει πάνω από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες.
Ο Λου Γιουρένεκ, συγκεντρώνοντας επίσημα έγγραφα, μαρτυρίες και αφηγήσεις επιζώντων, φέρνει στο φως μια απίστευτη ιστορία γενναιότητας και ήθους.

ΕΑΛΩ Η ΣΜΥΡΝΗ Δακρυσμένη Μικρασία 1919-1922, του Βασίλη Τζανακάρη, ένα συνταρακτικό βιβλίο που κυκλοφορεί σε νέα εμπλουτισμένη έκδοση από το Μεταίχμιο, και που είχε τιμηθεί με το κρατικό βραβείο μαρτυρίας.

Περιγραφή από το οπισθόφυλλό του:Από τις αστραφτερές αίθουσες των Βερσαλιών και το «Παρίσι της ελπίδας» στα ματωμένα χώματα της Μικράς Ασίας, από τη Σμύρνη, την Κωνσταντινούπολη, το Εσκί Σεχίρ, το Αφιόν Καραχισάρ, την Αλμυρά
Έρημο και τον Σαγγάριο, στην άγνωστη Ελλάδα της καθημερινότητας, της ξεγνοιασιάς, του μεροκάματου, της ανέχειας, της ελπίδας. Από τα «ωσαννά» και το «ευλογημένος ο ερχόμενος» στην εναγώνια κραυγή «Γιουνανλάρ γκελίορλαρ» (έρχονται οι Έλληνες) και από την τελευταία λειτουργία του Χρυσόστομου στην οδοιπορούσα ρωμιοσύνη της προσφυγιάς.

Το έπος της Μικρασιατικής Εκστρατείας και ο ακάνθινος στέφανος των ξεριζωμένων μέχρι τη Νέμεση των ανθρώπων και της ιστορίας. Με πρωταγωνιστές ματωμένα πιόνια στα δάχτυλα της ειμαρμένης: Βενιζέλος, Αλέξανδρος, Κωνσταντίνος, Γούναρης, Πρωτοπαπαδάκης, Μπαλτατζής, Θεοτόκης, Στράτος, Χατζανέστης, Παρασκευόπουλος, Παπούλας, Πλαστήρας, Πάγκαλος, Χρυσόστομος, Αριστείδης Στεργιάδης κ.ά. Ένα βιβλίο που διαβάζεται με κομμένη την ανάσα καθώς τα συγκλονιστικά γεγονότα τρέχουν με κινηματογραφική ταχύτητα.

Τι έκαναν οι Έλληνες για να θέλουν με τόσο μίσος να πάρουν πίσω το αίμα τους οι Τούρκοι; Τι πραγματικά γινόταν στην παραλία της Σμύρνης εκείνη τη μέρα της φωτιάς και του θανάτου; Και τι μάθαιναν για όλα αυτά οι άνθρωποι στην Ελλάδα;

Η έκδοση συμπληρώνεται από σπάνιες φωτογραφίες της Μικρασιατικής Εκστρατείας του Σερραίου φωτογράφου Σεραφείμ Β. Σεραφείμ από το αρχείο του περιοδικού "Γιατί".

Η «ΣΙΔΗΡΑ» ΔΕΚΑΕΤΙΑ Οι Εθνικοί Πόλεμοι της Ελλάδας (1912-1922), Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης, από τις εκδόσεις Μίνωας. Μια μελέτη με αναλύσεις και απομνημονεύματα που αξίζει να διαβαστεί!

Παραθέτω την περιγραφή από το οπισθόφυλλο: «Η μάχη του Σαρανταπόρου ήτον μία από τας μάχας που θα ομιλήση η Ιστορία» έγραφε ο Λεωνίδας Παρασκευόπουλος, ο αρχηγός πυροβολικού της Στρατιάς Θεσσαλίας, στη γυναίκα του το 1912. Η Ελλάδα πράγματι ξεκίνησε την πολεμική της εξόρμηση στις αρχές του 20ού αιώνα με «σιδηρά» ορμή και ακαταμάχητο επιθετικό πνεύμα. Οι εκστρατείες του 1912-13 αποτέλεσαν την κορύφωση των πόθων και των προσπαθειών ενός ολόκληρου αιώνα. Αναμφισβήτητα, το τελικό αποτέλεσμα των πολεμικών αγώνων της δεκαετίας 1912-1922 δεν ικανοποίησε τους Έλληνες. Η εκατονταετηρίδα από τη Μικρασιατική Καταστροφή αποτελεί αφορμή για αναστοχασμό και νέα «επίσκεψη» των σημαντικών αυτών γεγονότων. Όπως διαπίστωσε εύστοχα το 1934 ο Αριστοκλής Αιγίδης, ένας Μικρασιάτης στην καταγωγή δημοσιολόγος, το 1922 σήμανε τη λήξη ενός (διακεκομμένου) «εκατονταετούς πολέμου» μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων, ο οποίος ξεκίνησε το 1821. Ωστόσο, ιδωμένο μέσα σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο, το μέγεθος της Μικρασιατικής Καταστροφής μετριάζεται.

Κι αυτό διότι η Ελλάδα, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, επιτέλεσε ένα τεράστιο ποιοτικό άλμα, και από απαξιωμένη δύναμη (1897) έφτασε να γίνει προσωρινά υπολογίσιμος γεωπολιτικός παράγοντας στην Εγγύς Ανατολή (1920).

Η ανάλυση των εξελίξεων αυτής της εμπόλεμης δεκαετίας βασίζεται κυρίως στα σχόλια των Times του Λονδίνου και της Revue des Deux Mondes (της γαλλικής επιθεώρησης των τεχνών, των γραμμάτων αλλά και της διεθνούς πολιτικής, που έχαιρε μεγάλης εκτίμησης και επιρροής εκείνη την εποχή στην Ευρώπη και την Αμερική). Τα απομνημονεύματα και οι αναλύσεις κορυφαίων Ελλήνων αξιω¬ματικών (του Βίκτωρος Δούσμανη, του Λεωνίδα Παρασκευόπουλου, του Ιωάν¬νη Μεταξά, του πρίγκιπα Ανδρέου, του Κλεάνθους Μπουλαλά κ.ά.) αποτελούν επίσης βασική πηγή για την ανά χείρας μελέτη.

ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ, του Ιάκωβου Μιχαηλίδη, από την σειρά Μικρές Εισαγωγές, των εκδόσεων Παπαδόπουλος. Ένα αναλογικά μικρό βιβλίο, μα πολύ περιεκτικό, πλήρης, διαφωτιστικό και πραγματικά αξιοδιάβαστο! Ειδικά από εκείνους που μέσα από σχετικά λίγες σελίδες θέλουν να πάρουν πολλές πληροφορίες και να μάθουν πολλά, που θα μπορούν να θυμούνται!

Παραθέτω την περιγραφή από το οπισθόφυλλο του: Η Μικρασιατική Καταστροφή αποτελεί, δίχως αµφιβολία, τη µεγαλύτερη τραγωδία που γνώρισε ο νεότερος ελληνισµός. Δεν ήταν τόσο ο ενταφιασµός στα χαλάσµατα της Σµύρνης της πολιτικής της Μεγάλης Ιδέας. Ήταν κυρίως ο αφανισµός και η προσφυγοποίηση των ελληνικών κοινοτήτων της Ανατολίας υπό συνθήκες πρωτοφανείς, που δικαιολογηµένα προκαλούν αισθήµατα πικρίας αλλά και οργής. Ήταν, επίσης, η ενδυνάµωση του Εθνικού Διχασµού που επί δεκαετίες υπονόµευσε τη συνοχή του Έθνους και, ως εκ τούτου, την ευηµερία του.

Το βιβλίο αυτό επιχειρεί να δώσει απαντήσεις στα κρίσιµα ερωτήµατα που σχετίζονται µε τα πώς και τα γιατί της µικρασιατικής περιπέτειας και καταστροφής.

* Η Αθανασία Δαφιώτη είναι Δημοσιογράφος – Θεατρολόγος