Τον Ιούνιο του 2021 η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) προχωρά σε ελέγχους για να διαπιστώσει κατά πόσο η υλοποίηση σχεδίων βελτίωσης αγροτών της Λέσβου ήταν σύννομη ή όχι. Καθώς και για το αν κάποιοι εξαπάτησαν το δημόσιο προκειμένου να εισπράξουν παράνομα μεγάλα ποσά έμμεσων αγροτικών επιδοτήσεων.  Οι έλεγχοι έγιναν το διάστημα 15 - 20 Ιουνίου του 2021 μετά από παραγγελία της Εισαγγελίας Εγκλημάτων Διαφθοράς στο πλαίσιο ποινικής έρευνας. Σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, η σχετική καταγγελία που οδήγησε στους ελέγχους, χρονολογείται από το 2015.


Τα παραπάνω προκύπτουν από την ανακοίνωση που έδωσε στην δημοσιότητα η Εθνική Αρχή Διαφάνειας προχθές Πέμπτη 4 Αυγούστου.

Κάποιοι, στο πλαίσιο εγκεκριμένων σχεδίων βελτίωσης, προμηθεύτηκαν μηχανήματα (τρακτέρ), που ενώ θα έπρεπε να είναι καινούργια ήταν μεταχειρισμένα. Για τις περιπτώσεις αυτές έγινε επανέλεγχος από τις υπηρεσίες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης που επιβεβαίωσε το πόρισμα της ΕΑΔ.  Η επιτροπή που έκανε το δεύτερο έλεγχο, σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΕΑΔ, δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει αν ο εξοπλισμός αποκτήθηκε μεταχειρισμένος ή όχι καθώς οι έλεγχοι έγιναν πολλά χρόνια μετά την απόκτηση του.
 
Σε ορισμένες περιπτώσεις διαπιστώθηκε πως ο μηχανολογικός εξοπλισμός είχε «διπλή εγχάραξη σειριακών αριθμών μηχανημάτων ή εικόνα παραποίησης της σήμανσης» αναφέρει η ανακοίνωση της ΕΑΔ. Σε άλλη περίπτωση φαίνεται πως δεξαμενές συλλογής βρόχινου νερού είχαν δηλωθεί ως μεγαλύτερων διαστάσεων από αυτές που τελικά βρέθηκαν στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις.

 
Το πρακτικό αποτέλεσμα είναι πως κάποιοι έλαβαν επιδοτήσεις που δεν τις δικαιούνταν. Στις περιπτώσεις που έγινε εγχάραξη διπλών σειριακών  αριθμών μηχανημάτων ή παραποίηση της σήμανσης τους, κινήθηκε η διαδικασία επιστροφής των επιδοτήσεων στο δημόσιο ως αχρεωστήτως καταβληθείσες. Το ποσό είναι περίπου 132.000 ευρώ. Να σημειωθεί πως η επιδότηση που δίνεται στα σχέδια βελτίωσης μπορεί να φθάσει ή και να ξεπεράσει το 80% του συνολικού κόστους της επένδυσης.
 

Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας αποδίδει ευθύνες σε επτά αγρότες που είχαν ενταχθεί στο πρόγραμμα τα προηγούμενα χρόνια και είχαν ολοκληρώσει τα επενδυτικά τους σχέδια. Το κλιμάκιο της Αρχής Διαφάνειας είχε στόχο να ελέγξει οκτώ περιπτώσεις αγροτών. Σε μια περίπτωση δεν βρέθηκε τίποτα μεμπτό, σε μια περίπτωση ο αγρότης δεν δέχθηκε να γίνει έλεγχος στην μονάδα του. Στις υπόλοιπες έξι περιπτώσεις βρέθηκε πως είχε γίνει προβληματική υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων, όπως εξηγούμε πιο πάνω.

 
Τι συμβαίνει με τα σχέδια βελτίωσης
 
Οι απάτες σε βάρος του δημοσίου δια μέσου των σχεδίων βελτίωσης είναι κοινό μυστικό πως υπάρχουν σε όλη την Ελλάδα, εδώ και πολλά πολλά χρόνια. Το ίδιο συμβαίνει και στην Λέσβο. Όσοι γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα αναφέρουν πως το πρόβλημα ξεκινάει από το νομικό πλαίσιο που διέπει την υλοποίηση των σχεδίων βελτίωσης, καθώς σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν ασάφειες. Σε άλλες περιπτώσεις οι κοινοτικό δίκαιο περιλαμβάνει διαφορετικές προβλέψεις από αυτές που περιλαμβάνει το εθνικό δίκαιο. Έτσι κάθε φορά όσοι γνωρίζουν «τα όρια του νόμου» έχουν την δυνατότητα τον υπερβαίνουν.
 

Σε κάθε περίπτωση είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς πως γίνονται τέτοιες απάτες από αγρότες χωρίς να εμπλέκονται άλλοι (π.χ. προμηθευτές) που σχετίζονται με την υλοποίηση των σχεδίων βελτίωσης.

Η συγκεκριμένη υπόθεση δημιουργεί ερωτήματα και για τους ελέγχους που γίνονται κατά την υλοποίηση των επενδύσεων ή μετά την υλοποίηση τους. Ποιά είναι τα όρια που θέτει το νομικό πλαίσιο για τους ελέγχους; Τι ελέγχεται και μέχρι πιο σημείο φθάνει ο έλεγχος;
 

Επίσης ερωτήματα προς απάντηση είναι:

α) Αν οι αγρότες που εντάσσονται σε επενδυτικά προγράμματα γνωρίζουν τις υποχρεώσεις που έχουν ή όχι;

β)Ποιός χρηματοδοτεί την υλοποίηση σχεδίων βελτίωσης όταν οι τράπεζες αρνούνται να χρηματοδοτήσουν εγκεκριμένα επενδυτικά σχέδια;

γ) Ο σχεδιασμός προγραμμάτων όπως τα σχέδια βελτίωσης εξυπηρετεί την ανάγκη εκσυγχρονισμού της αγροτικής παραγωγής ή προωθεί την πώληση μηχανημάτων από συγκεκριμένες επιχειρήσεις;