× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Τα παράξενα των αγρίκ(ι)κων

Γράφει ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΚΑΡΩΝΗΣ

Από το NEWSROOM Δημοσίευση 9/8/2023

Τα παράξενα των αγρίκ(ι)κων
' χρόνος ανάγνωσης


Η ενασχόληση με τις αγρίτικες λέξεις, μου έδωσε την ευκαιρία να παρατηρήσω τα παρακάτω:

1. Την κατάληξη «–της» μερικών αρσενικών ουσιαστικών, την αλλάζουμε σε «-κ(ι)ς»:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

π.χ. Παναγιώτης – Παναγιώκ(ι)ς
αλήτης – αλήκ(ι)ς
Αγρίτης – Αγρίκ(ι)ς
κλέφτης – κλεφκ(ι)ς


2. Σε πολλά ουδέτερα ουσιαστικά, αλλάζουμε την κατάληξη «-κι» σε «-τσ(ι)»:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

π.χ. χαντάκι – χαντάτς(ι)
φαρμάκι – φαρμάτσ(ι)
μανίκι – μανίτσ(ι)
σοκάκι – σοκάτσ(ι)


3. Τον Παρατατικό ορισμένων ρημάτων, τον αλλάζουμε ως εξής:

π.χ. θαρρούσα – θαρρμ
βροντούσα – βροντμ
καθόμουνα – καθμ
φορούσα – φορμ


4. Από τον Αόριστο ορισμένων ρημάτων, αφαιρούμε την παραλήγουσα «-τη»:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

π.χ. γράφτηκα – γράφκα
δανείστηκα – δανείσκα


5. Μετατρέπουμε το πρώτο φωνήεν από «υ» σε «ε», σε ορισμένες λέξεις:

π.χ. τυρί – τερί
δυνατός – δενατός
γυρίζω – γερίζω
μυρωδιά - μερωδιά

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ


6. Πολλές λέξεις τις μικραίνουμε πολύ:

π.χ. κριθάρι – κθαρ
κουνάβι – κναδ
κουβάρι – κβαρ

με χαρακτηριστικότερη το σουσάμι σε σαμ.


*Και μια σπάνια περίπτωση, που μεγαλώνουμε μια λέξη:

ξεχνώ – ξεχάνω


7. Σε κάποιες λέξεις, που ξεκινούν με ταυ και ακολουθεί (ι), το «τ-» μετατρέπεται σε «κ-»:

π.χ. τηγάνι – κ(ι)γαν(ι)
τινάζω – κ(ι)νάζω
τοίχος – κοίχος


8. Μετατρέπουμε το πρώτο γράμμα από «κ-» σε «τσ(ι)-» σε ορισμένες λέξεις:

π.χ. καιρός – τσ(ι)αιρός
κοιλιά – τσ(ι)λια
κυδώνι – τσ(ι)δων(ι)


9. Την κατάληξη «-τη» ή «-τι» ορισμένων λέξεων, μετατρέπουμε σε «-κ(ι)»:

π.χ. μύτη – μυκ(ι)
μάτι – μακ(ι)
πλάτη – πλακ(ι)


Σημείωση: Το (ι) παχαίνει το προηγούμενο σύμφωνο



ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Το κορίτσι μου δεν ήταν ποτέ «διαφορετικό» μέχρι που μάθαμε να το βλέπουμε αλλιώς

Μια μικρή εξομολόγηση για την παγκόσμια ημέρα αυτισμού!
Το κορίτσι μου δεν ήταν ποτέ «διαφορετικό» μέχρι που μάθαμε να το βλέπουμε αλλιώς
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Από την κρίση της εντατικής εκτροφής σε βιώσιμα οικοσυστήματα

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΣΓΑΤΖΟΣ, Δάσκαλος, Phd
Από την κρίση της εντατικής εκτροφής σε βιώσιμα οικοσυστήματα
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Το έπος του ΟΠΕΚΕΠΕ

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
Το έπος του ΟΠΕΚΕΠΕ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Κράτος ‑ απαρτχάιντ

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΔΙΤΗΣ, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Λέσβου
Κράτος ‑ απαρτχάιντ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Λέσβος: Ένα συλλογικό δράμα πίσω από τις ζώνες επιτήρησης

Της ΘΕΟΦΑΝΙΑΣ ΙΝΤΖΙΡΤΖΗ, Κοινωνικής Ανθρωπολόγου & Ιστορικού
Λέσβος: Ένα συλλογικό δράμα πίσω από τις ζώνες επιτήρησης
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Ζωές και αριθμοί

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ
Ζωές και αριθμοί
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

«Τάματα» ένα εξαιρετικό βιβλίο με επτανησιακό άρωμα

Γράφει ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΠΑΜΠΑΝΕΒΑΣ για το βιβλίο της Γιώτας Κοντογεωργοπούλου
«Τάματα» ένα εξαιρετικό βιβλίο με επτανησιακό άρωμα
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Δεν βρέχει, μας φτύνουν...

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΔΙΤΗΣ, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Λέσβου
Δεν βρέχει, μας φτύνουν...
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Γυναίκες και άμβλωση

Ένα θεμελιώδες και αδιαμφισβήτητο ατομικό δικαίωμα -Γράφει η δικηγόρος παρ΄ Αρείω Πάγω ΡΑΛΛΟΥ ΙΓΝ.ΤΣΑΚΑΡΕΛΛΟΥ
Γυναίκες και άμβλωση