Πτώση της κατανάλωσης ελαιολάδου στην Ευρωπαϊκή  Ένωση κατά 20%, κίνδυνο για περαιτέρω μικρή πτώση της κατανάλωσης αλλά και μείωση των εξαγωγών ελαιολάδου της Ε.Ε. κατά 14% διαπιστώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην βραχυπρόθεσμη ανάλυση της για τον αγροτικό τομέα.

Η ανάλυση στηρίζεται στα διαθέσιμα στοιχεία που υπήρχαν στα τέλη του Μαρτίου του 2024 και αναφέρει:

Την περίοδο 2023/24, η παραγωγή ελαιολάδου της ΕΕ αναμένεται να ανακάμψει από το χαμηλό επίπεδο ρεκόρ της προηγούμενης περιόδου εμπορίας (σε 1,5 εκατ. τόνους, +7% σε ετήσια βάση). Ωστόσο, αυτό εξακολουθεί να είναι περίπου 28% κάτω από τον μέσο όρο της πενταετίας. Η ανάκαμψη οφείλεται κυρίως στην αύξηση κατά 37% στην Ιταλία (που βρίσκεται σε ετήσιο κύκλο καρποφορίας), στην ανάκαμψη κατά 27% στην Ισπανία και στην αύξηση κατά 19% στην Πορτογαλία (που είναι η δεύτερη υψηλότερη στην ιστορία). Αντίθετα, οι εξελίξεις ήταν αρνητικές στο Ελλάδα (-55%) λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών, σε συνδυασμό με την αναφερόμενη εμφάνιση παρασίτων. Ομοίως, οι παρασιτικές και μυκητολογικές ασθένειες μείωσαν την περαιτέρω ανάκαμψη της παραγωγής και σε άλλες χώρες παραγωγής. Αυτή η περιορισμένη ανάκαμψη, σε συνδυασμό με τα κατώτερα του μέσου όρου αποθέματα εκκίνησης (406 000 τόνοι), έχει ως αποτέλεσμα μια διαθεσιμότητα ελαιολάδου το 2023/24 η οποία είναι η χαμηλότερη των τελευταίων ετών (1,9 εκατ. τόνοι, 28% κάτω από το μέσο όρο της πενταετίας).

Το επίπεδο των αρχικών αποθεμάτων μπορεί να φαίνεται άνετο, οφείλεται κυρίως στη μειωμένη ζήτηση - τόσο στην ΕΕ όσο και παγκοσμίως. Οι υψηλές τιμές παραγωγού και, στη συνέχεια, οι τιμές καταναλωτή ενθαρρύνουν τη στροφή σε φθηνότερα βρώσιμα έλαια ή τη μείωση των ποσοτήτων και τη συχνότητα των αγορών ελαιολάδου.

Με βάση τις τελευταίες κοινοποιήσεις, οι τιμές όλων των ποιοτικών κατηγοριών σταμάτησαν να αυξάνονται τις τελευταίες εβδομάδες, αλλά παραμένουν πολύ πάνω από το μέσο όρο της πενταετίας. Για παράδειγμα, οι τιμές παραγωγού ελαιολάδου στη Jaén για τις κατηγορίες έξτρα παρθένο, παρθένο και λαμπάντε ήταν στα τέλη Μαρτίου ακόμη 2,5 - 2,7 φορές πάνω από τον μέσο όρο 5ετίας για την ίδια περίοδο.

Η ζήτηση για ελαιόλαδο δεν έχει ανακάμψει

Η κατανάλωση ελαιολάδου στην ΕΕ μειώθηκε κατά 20% περίπου κατά την τελευταία περίοδο εμπορίας (2022/2023). Το 2023/24 είναι πιθανό να σημειωθεί κάποια πρόσθετη μείωση, καθώς η μετάδοση από τις τιμές παραγωγού στους καταναλωτές (ιδίως εάν επιβεβαιωθούν θετικότερες εξελίξεις στη συγκομιδή) θα πάρει χρόνο. Ως εκ τούτου, η κατανάλωση τόσο στις κύριες ελαιοπαραγωγές χώρες όσο και στην υπόλοιπη ΕΕ θα μπορούσε να μειωθεί κατά επιπλέον 3% και έτσι να φθάσει στο ιστορικό ελάχιστο - 1,2 εκατομμύρια τόνους.

Ταυτόχρονα, η παγκόσμια ζήτηση είναι επίσης αδύναμη. Αυτό επηρεάζει τις εξαγωγές της ΕΕ, οι οποίες τον Οκτώβριο - Φεβρουάριο μειώθηκαν κατά 14% (ιδίως προς τις ασιατικές αγορές, όπως η Κίνα και η Ιαπωνία, ενώ παρέμειναν σταθερές - αλλά χαμηλές - προς τις ΗΠΑ). Ομοίως με την εγχώρια κατανάλωση, οι όποιες αλλαγές στις τιμές, οι οποίες θα μπορούσαν να τονώσουν την ανάκαμψη της ζήτησης, θα χρειαστούν χρόνο προτού η τρέχουσα τάση μπορεί να αλλάξει. Ως εκ τούτου, οι εξαγωγές της ΕΕ θα μπορούσαν να μειωθούν και πάλι το 2023/24, κατά 10% περίπου.

Από την άλλη πλευρά, η ΕΕ θα παραμείνει ελκυστική αγορά για εισαγωγές, τόσο λόγω της χαμηλότερης εγχώριας διαθεσιμότητας όσο και λόγω των υψηλότερων τιμών. Ως εκ τούτου, οι εισαγωγές της ΕΕ θα μπορούσαν να αυξηθούν (+20% τον Οκτ-Φεβ) και να φθάσουν περίπου τους 200.000 τόνους. Αυτές θα μπορούσαν να προέλθουν μέσω παραδοσιακών εταίρων (Τυνησία, Τουρκία), με κάποιες μικρές ποσότητες να προέρχονται επίσης από πιο απομακρυσμένους προορισμούς όπως η Αργεντινή ή η Χιλή. Ως αποτέλεσμα αυτών των εξελίξεων, τα τελικά αποθέματα θα μπορούσαν να φθάσουν περίπου τους 365 000 τόνους το 2023/24.