Η 10^η Οκτωβρίου έχει οριστεί ως Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας υπενθυμίζοντας στον καθένα και στην καθεμιά πόσο ευάλωτοι/ες είμαστε στις δοκιμασίες της ζωής που συχνά, όταν αυτές, μας ξεπερνούν, οδηγούμαστε σε επώδυνες ψυχολογικές διαδρομές, όπου κυριαρχούν τα αισθήματα του φόβου, της απόγνωσης, της θλίψης και της ακηδίας.  Ο φετινός εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Ψυχικής Υγείας βρίσκει την χώρα μας κάτω από μια βαριά σκιά, που είναι ο νέος νόμος 5129/2024 με την ονομασία Ψυχιατρική Ολοκλήρωση και καλύπτει δύο μείζονα σκέλη, το πρώτο αφορά στην ψυχική υγεία, και το δεύτερο, τις εξαρτήσεις.   Ψηφίστηκε πριν δύο μήνες από την Ελληνική Βουλή έχοντας απέναντι του την ισχυρή αντίθεση των πολιτικών κομμάτων του προοδευτικού τόξου, επιστημονικές ενώσεις και συλλόγους, σωματεία και συνδικάτα. Συνοπτικά, ως προς το σκέλος της ψυχικής υγείας, ο Νόμος 5129/2024 προβλέπει: α) την ενοποίηση όλων των δομών ψυχικής υγείας που θα αποτελούν το Ε.ΔΥ.ΨΥ. (Εθνικό Δίκτυο Ψυχικής Υγείας), β) τη δημιουργία μονάδας διοίκησης που θα είναι τα ΠΕ.ΔΥ.ΨΥ., τα Περιφερειακά Δίκτυα Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, ένα ανά Υ.ΠΕ., άρα  7 ΠΕ.ΔΥ.ΨΥ,γ) την προσάρτηση του ελέγχου της διοίκησης στον/ην υποδιοικητή της οικείας υγειονομικής περιφέρειας, προφανώς ελεγχόμενου/ης της κεντρικής ηγεσίας, δ) την συγκρότηση ενός 11 μέλους διοικητικού/επιστημονικού συμβουλίου σε κάθε ΠΕ.ΔΥ.ΨΥ., και τη λειτουργία του Προϊσταμένου Γραφείου Ιατρικής Υπηρεσίας και Νοσηλευτικής,ε) την ανάθεση, μέσω υπογραφής συμβάσεων, σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου την παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας και την κατάρτιση ενός Μητρώου Μονάδων Ψυχικής Υγείας από ΑΜΚΕ,  δίχως, ωστόσο, ο Νομοθέτης, να προβλέπει έναν σαφή προσδιορισμό των ελάχιστων κριτηρίων λειτουργίας αυτών (άρθρο 2, παρ. ε και στ),στ) την κατάργηση των ψυχιατρικών νοσοκομείων με εξαίρεση το Δρομοκαϊτειοπου είναι κληροδότημα, και η) την προσάρτηση των εργαζομένων /λειτουργών ψυχικής υγείας στο ανθρώπινο δυναμικό ανά Υ.ΠΕ. και όχι ανά δομή ή υπηρεσία.

Γίνεται εύκολα αντιληπτό, ακόμη και στον αμύητο/η στα συγκεκριμένα θέματα συμπολίτη, ότι τα βασικά χαρακτηριστικά των δραστικών θεσμικών και ουσιαστικών αλλαγών που επιφέρει ο συγκεκριμένος Νόμος αφορούν στην εγκατάσταση ενός ορισμένου μοντέλου εξουσίας και διοίκησης, την ανάθεση, ενός μέρους της δημόσιας ψυχικής υγείας σε εξωτερικούς συνεργάτες και εταιρείες, την πλήρη κατάργηση των δημόσιων ψυχιατρικών νοσοκομείων, και τη μεταβολή των σχέσεων εργασίας μεταξύ λειτουργών ψυχικής υγείας και υπηρεσίας ή ιδιωτικού φορέα.   Με άλλα λόγια, το μοντέλο διοίκησης, παρά την επίφαση της αποκεντρωμένης οργάνωσης, συνιστά ένα προσωποπαγές μοντέλο με ενισχυμένα τα στοιχεία του αυταρχισμού καθώς όλες οι αρμοδιότητες συγκεντρώνονται στον υποδιοικητή της περιφέρειας.  Χαρακτηριστικά τα οποία συναρμόζουν της παρούσας κυβέρνησης.  Η ανάθεση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας σε εξωτερικούς συνεργάτες και εταιρείες, είναι δηλωτική της παράδοσης, σε σημαντικό βαθμό, της δημόσιας ψυχιατρικής περίθαλψης σε ιδιώτες, και η συνεπακόλουθη, εμπορευματοποίηση του αγαθού της ψυχικής υγείας.  Αυτή η δραστική μεταβολή θα επιδεινώσει τις ήδη υφιστάμενες ανισότητες στην ψυχική υγεία, οι οποίες με την σειρά τους αποτυπώνονται στις ποικίλες όψεις της κοινωνικής δυστυχίας που κυριαρχούν πια στην σύγχρονη ελληνική κοινωνία, με την μορφή της ενδοοικογενειακής βίας, της βίας των ανηλίκων, και του διάχυτου μίσους.  Η κατάργηση των ψυχιατρικών νοσοκομείων ήταν ένα από τα προτάγματα των ψυχιατρικών μεταρρυθμίσεων που σημάδεψαν την πορεία της χώρας μας, τα χρόνια του ΠΑΣΟΚ, αλλά με την δέσμευση για δημιουργία ενός ισχυρού δικτύου υπηρεσιών στην κοινότητα, όπως Κέντρα Ψυχικής Υγείας, Κινητές Μονάδες Ψυχικής Υγείας, κοκ. Η παρούσα κυβέρνηση και ο απολυταρχικός δεσποτισμός που την χαρακτηρίζει αθέτησε συστηματικά την δέσμευση αυτή γκρεμίζοντας κάθε προϋπολογισμό υπέρ της δημόσιας ψυχικής υγείας.  Η παράδοση της ψυχιατρικής περίθαλψης σε ΑΜΚΕ και ΜΚΟ εκθέτει σοβαρά την θεραπευτική κουλτούρα και το συνεχές της θεραπευτικής σχέσης για δύο βασικούς λόγους: α) οι εργασιακές σχέσεις γίνονται επισφαλείς, και β) οι θεραπευτικές σχέσεις αποκόπτονται βίαια λόγω της λήξης των εξωτερικών χρηματοδοτήσεων (πχ. ΕΣΠΑ).

Η κατάσταση στην περιφέρεια βορείου Αιγαίου είναι δραματική: α) η έδρα της υγειονομικής περιφέρειας είναι ο Πειραιάς, αποκομμένος γεωγραφικά από τα νησιά και τις τοπικές τους κοινωνίες, β) πολλά χωριά και κοινότητες είναι απομακρυσμένα και ακάλυπτα από βασικές υπηρεσίες χωρίς κινητές μονάδες, κια γ) σε όλα τα νησιά λειτουργεί μόνο ένα κέντρο ψυχικής υγείας στην Σάμο.

Τι γιορτάζουμε σήμερα αλήθεια; Το σθένος των οικογενειών που φροντίζουν τα αγαπημένα τους μέλη που υποφέρουν αλλά και το σθένος των ίδιων των ανθρώπων με ψυχιατρικές εμπειρίες που παρά την θεσμική βία που υφίστανται βρίσκουν το κουράγιο να παλεύουν για την ζωή τους.