Σε μια εκ βαθέων συζήτηση με τον Θράσο Αβραάμ, ο Γιώργος Πλειός, καθηγητής Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, παρουσίασε το νέο του βιβλίο, με τίτλο Δημοψηφίσματα και ΜΜΕ. Πώς το 2015 το «Ναι» των Μέσων έγινε στις κάλπες «Όχι», το οποίο εστιάζει στη σύνθετη σχέση μεταξύ δημοψηφισμάτων και μέσων ενημέρωσης. Ο τίτλος και το περιεχόμενο του έργου αποκαλύπτουν σημαντικές πτυχές της λειτουργίας των ΜΜΕ σε στιγμές που καθορίζουν το μέλλον κοινωνιών και κρατών.

Το βιβλίο του κ. Πλειού εξετάζει περιπτώσεις δημοψηφισμάτων στην Ελλάδα και την Ευρώπη, με κεντρικό άξονα τη στάση και τη λειτουργία των μέσων ενημέρωσης. Ειδική αναφορά γίνεται στο δημοψήφισμα του 2015 στην Ελλάδα, το οποίο χαρακτήρισε ως μια «πρωτοφανή» περίπτωση, τόσο για την καθολική υποστήριξη των μεγάλων μέσων στο «Ναι» όσο και για τις ψυχολογικές τακτικές που υιοθετήθηκαν.

Ο καθηγητής υπογραμμίζει πως το ενδιαφέρον του εστιάζεται στο πώς τα μέσα διαχειρίζονται ζητήματα ευρωπαϊκής πολιτικής, όπου η εμπειρική γνώση του πολίτη είναι περιορισμένη. Όπως τόνισε, «στα δημοψηφίσματα κρίνονται ευρωπαϊκές υποθέσεις, οι οποίες δεν βιώνονται από τους πολίτες με άμεσο τρόπο, αφήνοντας μεγαλύτερο χώρο για παρέμβαση των μέσων».

Η ανάλυση του Γιώργου Πλειού αναδεικνύει τη δυναμική του φαινομένου «Μπούμερανγκ», όπου η υπερβολική προπαγάνδα μπορεί να οδηγήσει σε αντίθετα αποτελέσματα από τα επιδιωκόμενα. Ειδικά για την Ελλάδα του 2015, τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης χρησιμοποίησαν εκφοβιστική ρητορική και ψυχολογικές τακτικές, προκαλώντας αντίδραση από τους πολίτες που οδήγησε στην επικράτηση του «Όχι».

Σύμφωνα με τον καθηγητή, «όταν οι πολίτες νιώθουν ότι πιέζονται υπέρμετρα, ειδικά από μέσα που θεωρούνται αναξιόπιστα, αντιδρούν απορρίπτοντας την προτροπή τους». Επισήμανε επίσης την ιστορική διάθεση αυτονομίας των Ελλήνων, η οποία ενίσχυσε την αντίδραση αυτή.

Ο κ. Πλειός σύγκρινε το ελληνικό δημοψήφισμα με άλλες περιπτώσεις, όπως το Brexit. Στη Βρετανία, ο «κίτρινος Τύπος» είχε ισχυρή επιρροή σε λαϊκά στρώματα, προωθώντας τη ρητορική υπέρ του Brexit. Ωστόσο, τα μέσα στη Βρετανία ήταν πιο πολυφωνικά συγκριτικά με την Ελλάδα, όπου η στήριξη στο «Ναι» ήταν σχεδόν καθολική από τα μεγάλα συστημικά μέσα.

Ο καθηγητής σημείωσε πως η αναξιοπιστία των ελληνικών μέσων ενημέρωσης έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Όπως ανέφερε, «τα ελληνικά μέσα αντιμετωπίζονται από τους πολίτες με καχυποψία. Το 90% των Ελλήνων δηλώνει πως δεν τα εμπιστεύεται για ενημέρωση».

Ο συνδυασμός έντονης προπαγάνδας, εκφοβιστικών διλημμάτων και χαμηλής αξιοπιστίας οδήγησε σε μια αντιδραστική ψήφο που εν τέλει δεν ευνόησε τις επιδιώξεις των μέσων και της πολιτικής ηγεσίας που υποστήριζαν το «Ναι».

Ο Γιώργος Πλειός κατέληξε τονίζοντας ότι το βιβλίο του δεν είναι μόνο μια ακαδημαϊκή ανάλυση, αλλά και μια απόπειρα να φωτίσει τον τρόπο με τον οποίο τα ΜΜΕ επηρεάζουν τη δημοκρατική διαδικασία. Με την ελπίδα πως η έρευνά του θα βοηθήσει στην κατανόηση του ρόλου της ενημέρωσης, μας καλεί να είμαστε κριτικοί δέκτες και ενεργοί πολίτες.Το έργο του αποτελεί μια πολύτιμη συμβολή στην κατανόηση της σχέσης ΜΜΕ και κοινωνίας, ειδικά σε περιόδους κρίσιμων πολιτικών αποφάσεων.

Αναλυτικά η συνέντευξη του Καθηγητή ΜΜΕ στο ΕΚΠΑ Γιώργου Πλειού εδω: