Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 60 ετών ο Χρήστος Παπαδόπουλος. Μια από τις μορφές της Μυτιλήνης, ιδιοκτήτης της «Παλιάς Αγοράς» στην οδό Ερμού κι ύστερα του «Εν Τεχνών» ενός πολυχώρου πολιτισμού και διασκέδασης στην οδό Ίμβρου πίσω από το Εργατικό Κέντρο Ο Χρήστος Παπαδόπουλος όμως ήταν και ένας εξαιρετικός ναΐφ ζωγράφος αλλά και συλλέκτης παλιών αντικειμένων για τα οποία ξόδεψε κυριολεκτικά μια περιουσία.

Το τελευταίο διάστημα κυριολεκτικά «πένης», σκιά του παλιού του εαυτού, ο Χρήστος Παπαδόπουλος τρέφονταν από τα συσσίτια του Δήμου και έμενε στο περίπτερο του Γενί Τζαμί στην αγαπημένη του Επάνω Σκάλα. Πέθανε χθες Παρασκευή το βράδυ στο Νοσοκομείο Μυτιλήνης όπου νοσηλευόταν. Τα τελευταία δυο χρόνια αντιμετώπιζε πολύ σοβαρά προβλήματα υγείας τα οποία οξύνθηκαν από τον τρόπο ζωής που είχε επιλέξει αλλά και από την πλήρη του ένδεια.

Η κηδεία του θα γίνει αύριο Κυριακή στις 12 το μεσημέρι στο ναό του κοιμητηρίου του Αγίου Παντελεήμονα.

Μια προσωπογραφία από το 2003

Το 2003 ο υπογράφων είχε δημοσιεύσει μια προσωπογραφία του εκλιπόντος στην ημερήσια τότε εφημερίδα «Εμπρός» στην οποία εργαζόταν ως Αρχισυντάκτης. Αναδημοσιεύεται σήμερα έτσι ακριβώς όπως είχε δημοσιευθεί τον Ιούλιο του 2003.

Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν το δημοσίευμα προέρχονται από την προσωπική του σελίδα στο Fecebook.

Λένε πολλοί πως είναι στα Μυτιληνιά χούγια ο σαρκασμός του άλλου μα πρώτιστα ο αυτοσαρκασμός. Να για παράδειγμα ο Στρατής Αναστασέλλης σαν αναφερόταν σε ότι αξιόλογο είχε καταφέρει περηφανευόταν πως …«ανακάλυψε το ρυζόγαλο με κανέλα από πάνω». Ή ότι ήταν αυτός ο μεγάλος πρωταθλητής που είχε καταφέρει να πηδήξει πάνω από τη λίμνη της Καρύνης. Λέξη για τα όσα άλλα είχε καταφέρει ετούτος ο ολιγογράμματος μα μοναδικά μορφωμένος άνθρωπος. Πλάκα στην πλάκα μα πρώτα απ’ όλα πλάκα με τα ελαττώματα του. Τα δικά του ξούρια…

Λένε πολλοί πως ετούτα τα Μυτιληνιά χούγια δεν αποκτιούνται με το χρόνο. Γραμμένα είναι μέσα σου και έτσι πορεύεσαι, με δαύτα σε όλη σου τη ζωή. Δε μπορεί ένας που «ξεβράστηκε» στο νησί να λειτουργήσει σαν τους ντόπιους…

Λένε πολλοί πως ο Χρήστος Παπαδόπουλος, το «στοιχειό» της Ερμού στο τούρκικο της κομμάτι, μπορεί να είναι γέννημα θρέμμα Θεσσαλονικιός μα μέσα σε οκτώ σχεδόν χρόνια στο νησί έδειξε πως δε μπορεί, ετούτο το σκουληκάκι μέσα του που οι επιστήμονες ονοματίζουν DNA δε μπορεί θα ξεκινά από τη Μυτιλήνη. Ή έστω από των Μυτιληναίων τον αιγιαλό. Δε γίνεται αλλιώς…

Είναι 46 χρονών. Ζούσε κάποτε για να δουλεύει και δούλευε για να ζει. Από 17 χρονών στα μπαράκια, είναι σήμερα ίσως από τους παλιότερους και καλύτερους μπάρμαν της Ελλάδας. Όποια πέτρα αλκοολούχου ποτού  κι αν σηκώσεις το Χρήστο θα βρεις από κάτω. Για κοίτα όμως… Για άλλα ήθελε να πλαστεί ο Χρήστος. Στα χρώματα και στα πινέλα, στα χαρτιά και στα ταμπλό ήταν κι είναι συνέχεια ο νους του…

Ο Χρήστος είναι ένας σύγχρονος Οδυσσέας. Μόνο που ετούτος δεν ήξερε ποιο είναι το λιμάνι του. Το ανακάλυψε σαν είδε τη Μυτιλήνη. Μαζί με ετούτη την Ιθάκη βρήκε και μιαν άλλη που ήξερε μεν αλλά ποτέ του δεν πίστεψε ότι μπορούσε να δέσει στο λιμάνι της. Τη ζωγραφική…

Παιδί πατέρα πρόσφυγα στις Σαράντα Εκκλησιές της Θεσσαλονίκης από την Προύσα, τσαγκάρη που στα χρόνια του Εμφυλίου τραυματίστηκε -  «μη γράψεις από ποια μεριά ήταν» λέει ο Χρήστος - για να πάρει μετά μια άδεια περιπτέρου. Γιος του περιπτερά της γειτονιάς το λοιπόν κι ο πατέρας του είχε για δαύτον όνειρα μοναδικά. Να τον κάνει στρατιωτικό γιατρό…

Γίνονται όμως ετούτα;

Στα τετράδια του ο Χρήστος ανακάλυψε από πολύ νωρίς πως μπορεί να ζωγραφίζει ανθρωπάκια. Καυγάς τρικούβερτος στο σπίτι. Ξύλο μια από το δάσκαλο και μια από το σπίτι. Αλλά οι ζωγραφιές ζωγραφιές. Ως που μια μέρα θυμάται «στο μάθημα της πατριδογνωσίας ζωγράφισα στην ιχνογραφία ένα βουνό με ποτάμι και ήλιο και σύννεφα και πουλιά. Δε με πίστεψε ο δάσκαλος πως το είχα κάνει εγώ. Κάντο ξανά στον πίνακα μου λέει. Και το έκανα ακόμα καλύτερο και έμειναν όλοι με το στόμα ανοιχτό. Ήταν η εκδίκηση μου…».

Στη Σχολή στρατιωτικής ιατρικής βέβαια που ήθελε ο πατέρας του δεν πήγε ποτέ. Δεν πήγε όμως και στη σχολή καλών τεχνών που ήθελε αυτός. Επαναστατημένο νιάτο γνώρισε τον τρόπο διασκέδασης των μπαρ και της μουσικής τους. Από τον «Δον Κιχώτη» το πρώτο μπαρ της Θεσσαλονίκης σε όλα τα μαγαζιά της πόλης κι ακόμα στη Νάξο, στη Σκύρο, στη Μύκονο, στη Σαντορίνη, στη Λάρισα, στην Κω, στη Ρόδο, στη Νάουσα, στην Πάρο…

Κι η ζωγραφική;

Η ζωγραφική μόνιμος έρωτας. Ανεκπλήρωτος όμως…

Στη Μυτιλήνη

Το 1995 ξεμπάρκαρε στη Μυτιλήνη. Σαν έτοιμος από καιρό θαρρείς, γνωρίστηκε με τους πολίτες του νησιού, ερωτεύτηκε την πόλη μα πρώτα και πάνω από όλα την παλιά αγορά, το κομμάτι της οδού Ερμού από τη μητρόπολη ως την Επάνω Σκάλα. Έστησε το ατελιέ του, το σπίτι του κι ύστερα κι ένα μαγαζί, την «Παλιά Αγορά» στη γωνία Ερμού και Αγίων Θεοδώρων, στέκι των ανθρώπων που χρειάζονται «να αναπάψουν κορμί και ψυχή». Να πιούν ένα καφέ, μια μπύρα, ένα ποτό το βράδυ. Κι όλα αυτά κουβεντιάζοντας χαμηλόφωνα. «Και έχοντας στο νου πως άμα και δεν είχε κλείσει ο αρχαίος Μυτιληνιός Εύριπος το μαγαζί θα ήταν παραθαλάσσιο»!

Στη Λέσβο εμπνέεσαι. Και ο Χρήστος ετούτο το κατάλαβε με το που κατέβηκε από το καράβι κι ένοιωσε να του αρπούν τα κρέατα και τα μυαλά και να θένε να τα ξεκολλήσουν η φύση, τα σπίτια, οι άνθρωποι.

«Από τη Σκύρο ακόμα είχα καταλάβει ότι υπάρχουν άνθρωποι που πληρώνουν για να αγοράσουν ζωγραφιές μου. Στη Μυτιλήνη είπα θα ζωγραφίσω με όποιο κόστος κι αν έχω. Είχα κόστος που το πλήρωσα και το πληρώνω αγόγγυστα…» λέει.

Πολύ νωρίς έκανε την πρώτη του έκθεση. Στην αίθουσα τέχνης «αρτεζούρ» που λειτουργούσε στο εμπορικό κέντρο της Αγίας Ειρήνης.

Ακολούθησε η μεγάλη του έκθεση στο Δημοτικό Θέατρο. «Μετά το γκρέμισαν».

Ύστερα ήρθε «η Παλιά Αγορά»

Στόχος του να μπορεί μέσα από το μαγαζί αυτό να καλύπτει τα έξοδα του μα ταυτόχρονα να δημιουργήσει κι ένα στέκι όπου θα μπορεί να βρίσκεται με τους φίλους του αλλά συνάμα και να ζωγραφίζει. Και παρά τα σκαμπανεβάσματα «η Παλιά Αγορά» κρατήθηκε όρθια. Αν και όπως λέει «φτιάχτηκε για την ψυχοθεραπεία μου, για να έχω ένα χώρο να γκρινιάζω κι αν η ψυχοθεραπεία μου είναι ενδιαφέρουσα για τους άλλους να την παρακολουθούν κι άλλοι γκρινιάζοντας όμως κι αυτοί».

«Με στεναχωρεί όμως το που χάσαμε την πραγματική παλιά αγορά» λέει δηκτικά.

Η ανάπλαση για το Χρήστο έγινε χωρίς σεβασμό στο παρελθόν και στην ιστορία της πόλης. Ήταν μια ανάπλαση «πλαστική». Ψεύτικα χρώματα, ψεύτικες «παραδοσιακές» κατά τα άλλα χρήσεις. «Φτιάξαν ένα δρόμο όπου ο καθένας μπορεί να κάνει ότι θέλει ακόμα και να τρέχει διαβολεμένα με το αυτοκίνητο ή το μηχανάκι του χωρίς να τον ελέγχει κανείς».

Και προσθέτει με αυτό το μοναδικό Μυτιληνιό χιούμορ. Τραγουδώντας συνάμα το «εγώ ο ξένος» του Αγγελόπουλου:

«Συζητάν για τη βόρεια και τη νότια παράκαμψη. Οι ανόητοι… Αγνοώντας ότι δεν το ξέρουν αλλά έφτιαξαν την ανατολική πράκαμψη. Την οδό Ερμού…».

Τον ρωτάμε για την πίκρα που βγάζει μιλώντας για τους Μυτιληνιούς. Να αυτό το «εγώ ο ξένος» που λέει συνέχεια πραγματικά σε πραξενεύει.

«Γκρινιάζω» απαντάει. «αλλά αυτό που λέω το πιστεύω κι όλας… Επέλεξα τη Μυτιλήνη γι πατρίδα και η απάντηση στην επιλογή μου πια ήταν; Όταν πριν ενάμιση, δυο χρόνια κάναν έκθεση Μυτιληνιών ζωγράφων δε με κάλεσαν ως μη Μυτιληνιό… Μα είναι σωστό ετούτο;»

Βγάζει πίκρα ο Χρήστος. Πολύ πίκρα για το που αγάπησε χωρίς ποτέ του να τον αγαπήσει.

Τα έργα του Χρήστου…

Το που αγάπησε τη Μυτιλήνη ο Χρήστος φαίνεται μέσα από τις ζωγρφιές του. Ναϊφ ή όχι – τι σημασία έχει πως χαρακτηρίζουν την τέχνη του οι κριτικοί – ο Χρήστος ζωγραφίζει συνέχεια τη Μυτιλήνη των ονείρων του. Και τους Μυτιληνιούς των ονείρων του. Δρόμους με παβέδες δουλεμένους από τα λαδοβάρελα, βρακάδες και άλογα, χορούς γλέντια και Μικρασιάτες βρακάδες. Ρακιά που τρέχουν και μαζί χαρές και πανηγύρια αλλοτινά που θα μπορούσε να γίνονται και σήμερα αλλά, αλλά…

Μα πιότερο απ’ όλα ενδιαφέρον είναι το που καταφέρνει ο Χρήστος να ζωγραφίζει τη μορφή του Μυτιληνιού ακόμα κι αν τον βάζει να διαβάζει εφημερίδα σε ένα καφέ του Παρισιού.

Δεν έχει παράπονο από την αποδοχή της τέχνης του ο Χρήστος. «Καλά πάω» λέει και θεωρεί σημαντικό το ότι έργα του στολίζουν σημαντικές ιδιωτικές συλλογές. Για το ότι αγκαλιάστηκαν από ανθρώπους που ο Χρήστος ένιωσε περήφανος σαν του είπαν «καλά ζωγραφίζεις…».

«Σε τούτον τον τόπο λέει, μπορούμε να καταφέρουμε πολλά. Δες πώς ήταν η πόλη… Αγία Μυτιλήνη. Πραγματικά. Τέτοια μπορεί να ξαναγίνει. Αν σταματήσουμε να λέμε όλα καλά κι αρχίσουμε να γκρινιάζουμε. Όλοι μαζί σαν αρχίσουμε να γκρινιάζουμε να δεις καλά που θα πάνε όλα…»