Μεγάλη γιορτή για τη Μυτιλήνη η σημερινή καθώς πανηγυρίζει το στολίδι της πόλης ο Ιερός Ναός του Αγίου Θεράποντος. Διαφορετικός είναι ο φετινός εορτασμός καθώς τόσο ο Μέγας Εσπερινός όσο και η Θεία Λειτουργία την ημέρα μνήμης του Αγίου διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών, χωρίς την παρουσία πιστών λόγω των μέτρων προστασίας για τον κορονοϊό.

Ο Άγιος Θεράποντας ήταν επίσκοπος Κύπρου, στα χρόνια της εικονομαχίας διώχθηκε, εξορίστηκε και βασανίστηκε. Ακολούθως βρέθηκε στην Κύπρο όπου τοποθετήθηκε επίσκοπος και εκεί μαρτυρικά απεβίωσε.Σε μια επιδρομή των Αβάρων τον έσφαξαν πάνω στην Αγία Τράπεζα.

Σε δηλώσεις του στο «Ν» ο πρωτοπρεσβύτερος του Ιερού Ναού π. Αθανάσιος Γιουσμάς σημείωσε μεταξύ άλλων: «Γιορτάζαμε σήμερα, η λέξη πανήγυρις είναι από το παν και εγείρω, δηλαδή, γενικός ξεσηκωμός.Τι γενικός ξεσηκωμός τώρα…είναι μαύρη η καρδιά μας έτσι όπως είναι τα πράγματα! Προσπαθήσαμε να είμαστε σύμφωνοι με τον Νόμο και τις εντολές της Ιεράς Συνόδου, συμφωνούμε δεν συμφωνούμε», ανάφερε χαρακτηριστικά ο π. Αθανάσιος Γιουσμάς.

Ιστορικό ανέγερσης
Να σημειώσουμε, ότι η ανέγερση του σημερινού ναού ξεκίνησε γύρω στα1850 στη θέση παλαιότερου ναΐσκου που εξυπηρετούσε τις ανάγκες των ασθενών και του προσωπικού του νοσοκομείου, του γνωστού ''ξενοδοχείου'' της Μυτιλήνης το οποίο λειτουργούσε ακριβώς απέναντι, στη θέση του σημερινού Εκκλησιαστικού Βυζαντινού Μουσείου.

Την ανέγερση του νέου ναού οραματίστηκε ο μητροπολίτης Μυτιλήνης Καλλίνικος, μετέπειτα Πατριάρχης Αλεξανδρείας. Με πρωτοβουλία του Καλλίνικου διενεργήθηκαν έρανοι για την οικοδόμηση του ναού.

Οι διαστάσεις του ναού απαιτούσαν την ανάληψη εργασίας από αρχιτέκτονα με εμπειρία στην ανέγερση μεγάλων κτιρίων. Την εποχή εκείνη μεσουρανούσε ο Λέσβιος αρχιτέκτονας Αργύρης Αδαλής, ο οποίος διετέλεσε βοηθός των δύο μεγαλύτερων αρχιτεκτόνων της εποχής, του Δανού Θεόφιλου Χάνσεν και του Γερμανού Ερνέστου Τσίλλερ. Η εμπερία που είχε αποκτήσει κοντά τους κατά την ανέγερση των κτιρίων της Ακαδημίας και του Ζαππείου στην Αθήνα, του επέτρεψε να εκπονήσει με απόλυτη επιτυχία το σχέδιο του ναού του Αγίου Θεράποντα και του γειτονικού Γυμνασίου Μυτιλήνης.

Βέβαιο είναι ότι ο νέος ναός, έστω και ημιτελής, άρχισε να λειτουργεί το 1900.Ο βασικός αρχιτεκτονικός ρυθμός του ναού είναι εγγεγραμμένος σταυροειδής με τρούλο.Εξωτερικά ο ναός διακρίνεται για τα γοτθικά μορφολογικά χαρακτηριστικά, η παρουσία των οποίων οφείλεται στην επίδραση που ΄δεχτηκε ο Αδαλής από τους δασκάλους του.

Ο εξωτερικός διάκοσμος είναι δημιούρηημα του φημισμένου Λέσβιου ζωγράφου και γλύπτη Νικόλαου Κεσανλή. Η ποικιλότητα των στοιχείων που τον συνθέτουν τον καθιστά εντυπωσιακό. Ο ναός είναι χτισμένος με λαξευτούς λίθους. Είναι μάλιστα γνωστό ότι μεγάλο μέρος του υλικού για την ανέγερσή του μεταφέρθηκε από το φημισμένο λατομείο Σαρμοσάκ της Μικράς Ασίας. Στην πρόσοψη υπάρχουν δύο επάλληλες σειρές κιόνων, ιωνικού και κορινθιακού ρυθμού. Πέντε τρούλοι επιστέφουν το οικοδόμημα. Ο κεντρικός τρούλος με επένδυση από ψευδάργυρο δίνει μια αίσθηση έξοχης μεγαλοπρέπειας.

Κάθε τρούλος στηρίζεται σε αετώματα, κάποια από τα οποία έχουν διακοσμηθεί με ζωγραφιές (δυστυχώς μόλις διακρινόμενες σήμερα λόγω της φθοράς του χρόνου) και πολύ αξιόλογα γλυπτά.

Το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού είναι έργο του 1915 και έχει δημιουργηθεί από το χέρι ενός μυτιλινιού τεχνίτη του Δημήτριου Κόβαλα, όπως μαρτυρεί η επιγραφή του. Ο ίδιος καλλιτέχνης φιλοτέχνησε τον αρχιερατικό θρόνο, τον άμβωνα και τα δύο μεγάλα προσκυνητάρια του ναού.

Ο ναός φιλοξενεί τον τάφο του Λέσβιου Μητροπολίτη Ουγγροβλαχίας Ιγνάτιου, ενός από τους μεγάλους πρωταγωνιστές της Επαναστάσεως του 1821. Η μαρμάρινη σαρκοφάγος του βρίσκεται στον κυρίως ναό. Το σημαντικότερο κειμήλιο του ναού είναι η εικόνα του Αγ. Θεράποντος, χρονολογημένη στο έτος 1651.