Μία απόφαση-σταθμός, που ενδέχεται να έχει ευρύτερες συνέπειες στο μεταναστευτικό πεδίο της Ευρώπης, εξέδωσε το Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο της Γερμανίας. Όπως μετέδωσε η Deutsche Welle, το Ανώτατο Δικαστικό Όργανο της χώρας αποφάνθηκε ότι δεν υφίσταται νομικό κώλυμα για την επιστροφή μεταναστών στην Ελλάδα, εφόσον έχουν ήδη αναγνωριστεί ως δικαιούχοι διεθνούς προστασίας από τις ελληνικές αρχές.

Η απόφαση ανοίγει τον δρόμο για επανεκκίνηση των επιστροφών στο πλαίσιο του Κανονισμού του Δουβλίνου, ο οποίος ορίζει πως υπεύθυνη για την επεξεργασία αιτημάτων ασύλου είναι η πρώτη χώρα εισόδου στην Ε.Ε. — και στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, αυτή είναι η Ελλάδα.

Η υπόθεση αφορά δύο άνδρες, έναν από τη Σομαλία και έναν από τη Λωρίδα της Γάζας, που εισήλθαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω Ελλάδας, αλλά αιτήθηκαν εκ νέου άσυλο στη Γερμανία. Η BAMF (Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Μετανάστευσης και Προσφύγων) απέρριψε τα αιτήματά τους και διέταξε την επιστροφή τους στην Ελλάδα. Οι άνδρες προσέφυγαν στα γερμανικά δικαστήρια επικαλούμενοι κινδύνους εξευτελιστικής ή απάνθρωπης μεταχείρισης λόγω των συνθηκών διαβίωσης στη χώρα μας.

Ωστόσο, το Δικαστήριο της Λειψίας έκρινε πως δεν υπάρχει «αξιόλογη πιθανότητα» οι εν λόγω πρόσφυγες να αντιμετωπίσουν μια «ακραία κατάσταση έκτακτης ανάγκης» στην Ελλάδα, ακόμη και αν ληφθούν υπόψη τα γνωστά προβλήματα πρόσβασης σε επιδόματα ή κοινωνικές υπηρεσίες. Την ίδια άποψη είχε διατυπώσει και το Ανώτερο Δικαστήριο της Έσσης σε προηγούμενο βαθμό.

Η απόφαση έρχεται σε αντίθεση με παλαιότερες ετυμηγορίες γερμανικών δικαστηρίων — όπως η απόφαση του 2022 στο κρατίδιο του Ζάαρ που εμπόδισε την επιστροφή πέντε Σύρων προσφύγων στην Ελλάδα λόγω των συνθηκών διαβίωσης. Γι’ αυτό και θεωρείται καμπή στο γερμανικό νομικό τοπίο σε ό,τι αφορά τη διαχείριση της λεγόμενης «δευτερογενούς μετανάστευσης».

Ανθρωπιστικές οργανώσεις, όπως η Pro Asyl, εκφράζουν έντονη αντίθεση στην απόφαση, υποστηρίζοντας ότι η κατάσταση στην Ελλάδα εξακολουθεί να είναι προβληματική και ότι οι συνθήκες δεν εγγυώνται αξιοπρεπή διαβίωση για όσους επιστρέφουν.

Η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει μέχρι στιγμής τοποθετηθεί επίσημα, ωστόσο η απόφαση του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου της Γερμανίας αναμένεται να αναθερμάνει τις διπλωματικές συζητήσεις για τις επιστροφές, τις ευθύνες των κρατών-μελών της πρώτης γραμμής, αλλά και την ανάγκη συνολικής επανεξέτασης του Κανονισμού του Δουβλίνου στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.