Σε μια χρονική περίοδο που θεσμοί και αξίες κλονίζονται ανησυχητικά, που τον τελευταίο καιρό βλέπουμε να συντελούνται θλιβερές καταρρεύσεις παντός ήθους και επιπέδου μολύνοντας επικινδύνως τον κοινωνικό ιστό, οφείλω να επισημάνω ότι και η δημοσιογραφία δείχνει να έχει χάσει τον συστατικό προσανατολισμό της, να εκτρέπεται σε καθοδική πορεία. Οφείλω να πω ότι σωστή δημοσιογραφία, που δεν προσβάλλεται από νοσογόνους ρύπους, ασκείται μόνον από δημοσιογράφους που πιστεύουν και τηρούν σωστές αποστάσεις από κάθε προσωπική κομματική συμμετοχή, μακριά από πολιτικές δεσμεύσεις, μακριά από εξαρτήσεις από λειτουργούς της εξουσίας, μακριά από οικονομικά και άλλα κέντρα αποφάσεων και εξυπηρέτησης συμφερόντων. Τέτοια συμπτώματα αλλοιώνουν τη δημοσιογραφία και καθιστούν το δημοσιογράφο αναξιόπιστο, με μοιραία τη μετάσταση της δημοσιογραφικής αυτής νεοπλασίας στο σώμα της ενημέρωσης, έντυπης και ηλεκτρονικής.

Ως αμετανόητος εραστής της παραδοσιακής δημοσιογραφίας οφείλω ακόμη να πω ότι: από τότε που άρχισε να λειτουργεί και στη χώρα μας η ηλεκτρονική ενημέρωση, η τηλεόραση ως ελεύθερη ιδιωτική επιχείρηση, με τα δραματοποιημένα δελτία ειδήσεων και τις εκπομπές πολιτικού διαλόγου που καταλήγουν σε πολυμερείς μονολόγους, η δημοσιογραφία απέκτησε ένα «τρίτο μάτι». Παραμορφωτικό της φυσιολογικής της όρασης.

Είναι μάλλον περιττό να αναφερθώ σε λεπτομέρειες. Ζούμε όλοι κάθε μέρα τις συνέπειες της «τηλεοπτικής δημοκρατίας», που έχει επικρατήσει – την εικονική πραγματικότητα που μας σερβίρει ενημερωτικά αυτό το «τρίτο μάτι», το ηλεκτρονικό. Το οποίο βλέπει μόνον εκεί που επιλέγει, με τον δικό του τρόπο που θέλει να βλέπει. Όχι σπανίως, μεγεθύνοντας τα μικρά και σμικρύνοντας τα μεγάλα. Καθιερώθηκε έτσι και ο ηλεκτρονικός λαϊκισμός, με όλες τις βλαβερές συνέπειες για τον πολίτη. Προπαντός γι’ αυτόν που ψάχνει για διέξοδο και δεν βρίσκει.

Αισθάνομαι την ανάγκη να υπενθυμίσω σ’ αυτό το σημείο το εξής σημαντικό: όταν τον Σεπτέμβριο του 89 ψηφίστηκε στη Βουλή από όλα τα κόμματα ο νόμος ιδιωτικοποίησης της Τηλεόρασης, ο μόνος που τον καταψήφισε, ως βουλευτής, ήταν ο Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος. Επεσήμανε τότε σε μια ιστορική ομιλία του, όλες τις συνέπειες που θα επήρχοντο εις βάρος της δημοκρατικής λειτουργίας της Ενημέρωσης. Και δικαιώθηκε.

Προσωπικά δεν αρνούμαι την τηλεόραση ως μέσον επικοινωνίας και ψυχαγωγίας. Έχω κι εγώ ασχοληθεί επαγγελματικά ως υπεύθυνος τηλεοπτικών εκπομπών , ως Διευθυντής Ειδήσεων στην ΕΡΤ και ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΡΤ. Η Τηλεόραση ως εργαλείο-θαύμα της ηλεκτρονικής επανάστασης, είναι λειτουργικά ιδεώδες μέσον ενημέρωσης. Διαθέτει την αμεσότητα της ζωντανής εικόνας. Έχει τη δυνατότητα να μεταδίδει γεγονότα, εκδηλώσεις, ακόμη και πολέμους τις στιγμές που συντελούνται και εξελίσσονται. Από εκεί και μετά είναι θέμα χειρισμού και αξιοποίησης του θαυμαστού αυτού εργαλείου από τον ανθρώπινο παράγοντα.

Προσφάτως, ζούμε μια αντιτηλεοπτική έκρηξη εκ μέρους τμημάτων του πολιτικού κόσμου, κοινωνικών παραγόντων και πολιτών, μετά όσα γνωστά περί σκανδάλων και άλλων τινών παρουσιάζονται στο «γυαλί», όπως παρουσιάζονται.

Η επιβλητική μαγεία της τηλεόρασης είναι ότι καθιστά τον πολίτη-τηλεθεατή παθητικό δέκτη, θα αποτελέσει, συνεπώς, αναγεννητική εξέλιξη για την κοινωνία μας και για τη δημοκρατία αν ο παθητικός τηλεθεατής, κορεσμένος από το μονοσύστατο τηλεοπτικό σιτηρέσιο, καταφέρει να ξαναγίνει ενεργός πολίτης.

Στην αντιτηλεοπτική αυτή έκρηξη είχε έντονη συμμετοχή και ο τύπος, οι εφημερίδες, με άρθρα, σχόλια, ρεπορτάζ, έρευνες. Έστω και με μια ισχυρή δόση αισιοδοξίας, θα μπορούσε αυτό να εκτιμηθεί ως ευοίωνο σημείο. Ότι ο λεγόμενος γραπτός τύπος, οι εφημερίδες, διαθέτουν αντιστάσεις, Έστω κι αν η επικρατήσασα ανταγωνιστική μόδα  της πλούσιας προσφοράς κινηματογραφικών ταινιών σε DVD οδηγεί τις εφημερίδες να δημιουργούν θεατές, ενώ η αποστολής τους είναι να δημιουργούν αναγνώστες.

Η αναγνωστική ενημέρωση από την εφημερίδα ερεθίζει τη διανοητική λειτουργία, ενεργοποιεί τις αντιδράσεις του αναγνώστη-πολίτη. Γι’ αυτό εκτιμάται ότι η έντυπη εφημερίδα θα επιβιώσει της ηλεκτρονικής καταιγίδας. Όπως και το τυπωμένο βιβλίο. Γιατί το βιβλίο, το καλό βιβλίο, αποτελεί τη δευτεροβάθμια πολιτισμική αγωγή του πολίτη, μετά την εφημερίδα.

Μέσα στην κρίση, είναι παρήγορο, ευχάριστο και αισιόδοξο φαινόμενο ο πολλαπλασιασμός εκδοτικών οίκων και εκδόσεων λογοτεχνικών, ιστορικών, πολιτικών, παιδιών και άλλων κατηγοριών βιβλίων. Το βιβλίο είναι πολλαπλά ωφέλιμος πνευματικός σύντροφος. Γι’ αυτό και θα επιβιώσει του ηλεκτρονικού σωσία του. 

* Η εισήγηση του Δημήτρη Παπαπαναγιώτου στην παρουσίαση του βιβλίου του «Ανάμεσα σε δύο Προέδρους. O δημοσιογράφος Μίμης Παπαναγιώτου πέθανε τη Δευτέρα το βράδυ στο νοσοκομείο «Ντυνάν» έπειτα από σύντομη νοσηλεία.

Πλησιάζοντας τον άνθρωπο πίσω από τον ηγέτη» στη Μυτιλήνη. Η εκδήλωση υλοποιήθηκε το χειμώνα του 1995 από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Λέσβου, την Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Πελοποννήσου, Ηπείρου και Νήσων (ΕΣΗΕΠΗΝ) και την εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ».