Στην αχανή έκταση των 250 στρεμμάτων του πρώην πεδίου βολής στον Καρά Τεπέ ή Μαυροβουνίου όπως επιλέγουν κάποιοι στα ελληνικά να λένε για να ξεχωρίζει από το παλιό καμπ οικογενειών, το οποίο στήθηκε μόλις σε 10 ημέρες, η θερμοκρασία ανεβαίνει. Οι αιτούντες άσυλο είναι πολύ λιγότεροι σε σχέση με τον Σεπτέμβριο του 2020 που ανέρχονταν σε 13.500, όταν είχε καταστραφεί ολοσχερώς από πυρκαγιά το ΚΥΤ Μόριας.

Η δομή είναι οργανωμένη, χωρίς καμία σκηνή, με μία τουαλέτα ανά 10 αιτούντες άσυλο (σ.σ. ενώ η ΥΑ θέτει στάνταρντ μία τουαλέτα ανά 20 άτομα) και 836 εργαζόμενους: των 15 ΜΚΟ, λίγους δημόσιους υπαλλήλους σε διοικητικούς τομείς, συμβασιούχους, Στρατό και αστυνομία, αλλά και προσωπικό ιδιωτικών εταιρειών φύλαξης, τεχνικής συντήρησης, ακόμα και καθαριότητας.

Το κέντρο υποδοχής και ταυτοποίησης του Καρά Τεπέ είναι προσωρινό γιατί η βούληση του υπουργείου Μετανάστευσης είναι η δομή να μετακινηθεί στη Βάστρια ως «κλειστή και ελεγχόμενη», με προθεσμία στην ανάδοχη εταιρεία να παραδώσει το έργο έως τις αρχές καλοκαιριού του 2023.

Πηγές του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου τόνισαν στο «Ν»: «Εφαρμόζουμε με συνέπεια μια αυστηρή, αλλά ταυτοχρόνως δίκαιη μεταναστευτική πολιτική. Μια πολιτική που μας έχει επιτρέψει να μειώσουμε σημαντικά τις ροές χάρη στην αποτελεσματική φύλαξη των θαλάσσιων και χερσαίων συνόρων μας. Αλλά και να περιορίσουμε σημαντικά τις επιπτώσεις της κρίσης, τηρώντας στο έπακρο τις δεσμεύσεις προς τους νησιώτες μας. Σήμερα, το προσωρινό ΚΥΤ Λέσβου καταγράφει ιστορικό χαμηλό δυναμικότητας με μόλις 1.044 άτομα. Παράλληλα, το Βόρειο Αιγαίο, όπως και όλες οι περιφέρειες της χώρας βρίσκονται κάτω από το όριο του 1%. Η χώρα μας έχει γυρίσει οριστικά σελίδα στο Μεταναστευτικό.»

Το «Ν» προχώρησε σε αυτοψία του χώρου, μίλησε με τον αναπληρωτή διοικητή του ΚΥΤ, Δημήτρη Βαφέα. «Αναπληρωτή διοικητή» με χρέη ουσιαστικά διοικητή από το 2016, καθώς ακόμα και σήμερα δεν έχει τοποθετηθεί διοικητής. Ο κ. Βαφέας έζησε το ΚΥΤ Μόριας στα χειρότερά του, έχει μιλήσει σε εκατοντάδες ΜΜΕ και αυτό δεν είναι υπερβολή και ξέρει από πρώτο χέρι το λεγόμενο «προσφυγικό- μεταναστευτικό» στη Λέσβο:

«Έχουμε 1044 αλλοδαπούς- αιτούντες άσυλο και η πορεία μας είναι πτωτική, καθώς τον Σεπτέμβριο του 2020 που δημιουργήθηκε το προσωρινό κέντρο φιλοξενίας στον Καρά Τεπέ είχαμε 13.500 άτομα.

Πλέον δεν είμαστε «μπάτε σκύλοι αλέστε», το σύστημα είναι πιο οργανωμένο, πιο αυστηρό και πιο ελεγχόμενο, όμως έχει αυξηθεί η γραφειοκρατία και οι απαιτήσεις από πλευράς Ευρώπης για τη διαδικασία των προσλήψεων και της χρηματοδότησης. Έχουμε πάνω μας ένα ευρωπαϊκό μάτι που παρακολουθεί και μας κάνει τη ζωή δύσκολη. Η ρομαντική εικόνα του μισοπνιγμένου αλλοδαπού με το σακίδιο που με ένα στυλό θα καταγραφεί και θα φύγει στην Αθήνα. Έχει στηθεί ένα μεγάλο υπουργείο, το τρίτο μεγαλύτερο στην Ελλάδα που έχει έναν πολύ οργανωμένο μηχανισμό.

Η μείωση των διαμενόντων οφείλεται στις λιγότερες αφίξεις, στο λοκντάουν και στην επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου, καθώς οι άνθρωποι αυτοί μεταφέρονται στην ενδοχώρα».

Οι αφίξεις του 2022 ακολουθούν τον ίδιο ρυθμό με το 2021: Από 1 Ιανουαρίου έως χτες είχαμε 546 αφίξεις. Η διαφορά είναι ότι ενώ παλιότερα είχαμε αφίξεις Αφγανών και ο πληθυσμός ήταν 80% Αφγανών, πλέον είναι στο 45%. Οι τελευταίες αφίξεις είναι από την Αφρική.

«Πετούν με το αεροπλάνο, από το Μογκαντίσου της Σομαλίας ή από άλλες χώρες προς την Τουρκία και σε δύο ημέρες είναι στη Λέσβο. Βλέπουμε λοιπόν μία βιομηχανοποίηση του μεταναστευτικού. Δεν είναι τα παλιά τα φαινόμενα με τη βάρκα και τους κλαμένους, αλλά έχουμε ανθρώπους αποφασισμένους να βρουν μια καλύτερη τύχη στην Ευρώπη», προσθέτει ο κ. Βαφέας.

Χτες, Τρίτη ξεκίνησε να λειτουργεί και χώρος καταγραφής στον καταυλισμό: «Επειδή ήρθαμε ξαφνικά στον Καρά Τεπέ, οι αιτούντες άσυλο έπρεπε να μεταβαίνουν στο περιφερειακό γραφείο Ασύλου στην Παγανή, πλέον έχουμε χώρο εδώ. Αυτό σημαίνει ότι με την άφιξη της βάρκας έρχονται εδώ, μένουν στην καραντίνα πέντε ημέρες και μένουν εδώ. Εκτός αν βγούν στην περιοχή του Δήμου Δυτικής Λέσβου, όπου πηγαίνουν για καραντίνα σε προσωρινή δομή στα μεγάλα Θέρμα και μετά έρχονται εδώ».

Οι αιτούντες άσυλο κυκλοφορούν με ποδήλατα, συμμετέχουν σε δραστηριότητες, παίζουν μπάσκετ ή ποδόσφαιρο στα γήπεδα, ενώ άλλοι ψαρεύουν. Για πρώτη φορά οι μικρότεροι αιτούντες άσυλο (55 παιδιά) του καταυλισμού πηγαίνουν σε σχολεία ή δομές ΜΚΟ εκτός καμπ, ενώ λειτουργεί νηπιαγωγείο εντός του καταυλισμού, το οποίο σήμερα, Πέμπτη επισκέπτεται και ο ΓΓ του υπουργείου Παιδείας, κ. Κόπτσης.

Το 70% του πληθυσμού είναι εμβολιασμένο και δεν σημειώνονται καθόλου κρούσματα covid, ενώ καθημερινά γίνονται rapid test.

Οι αιτούντες άσυλο μπορούν να εξέρχονται από τις 8 το πρωί και να επιστρέφουν έως τις 9 το βράδυ στη δομή. Λίγοι, περί τους 350 από τους 1110 διαμένοντες επιλέγουν να βγαίνουν εκτός και κυρίως εξέρχονται για να ψωνίσουν από ένα μεγάλο σούπερ μάρκετ της περιοχής ή μικρά μίνι μάρκετ και μανάβικα του χωριού Παναγιούδα. Οι τροχήλατες καντίνες είναι μόλις δύο, ενώ θα μπορούσαν να λειτουργούν 13 σύμφωνα με τις άδειες του Δήμου Μυτιλήνης, αλλά παρουσιάζουν «αναδουλειά» όπως μας λένε οι ιδιοκτήτες τους.

Τα έργα του βιολογικού καθαρισμού και της σύνδεσης ρεύματος έχουν ολοκληρωθεί, ενώ καθημερινά γίνονται μικροεπεμβάσεις για τη διανομή ρεύματος στα κοντέινερ.

Επίσης έχουν συναφθεί συμβάσεις με ιδιώτες για υπηρεσίες φύλαξης, τεχνικής συντήρησης και καθαριότητας.

Η Τουλίνα Δέμελη, ΥΑ του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στη Λέσβο ανέφερε: «Έχουν μειωθεί οι αιτούντες άσυλο και έχει βελτιωθεί πολύ η υποδομή με τη συνδρομή των οργανώσεων και των ΜΚΟ. Σε σχέση με επαναπροωθήσεις, λαμβάνουμε καταγγελίες από το 2019 από ανθρώπους που δηλώνουν ότι έφτασαν στο νησί και επεστράφησαν στην Τουρκία με παράτυπες διαδικασίες. Σεβόμαστε το δικαίωμα των κρατών να διαφυλάττουν τα σύνορά τους, πρέπει όμως να διασφαλίζουν την πρόσβαση για υποβολή αιτήματος διεθνούς προστασίας».

Από την πλευρά της η Μαρία Συμεού, συντονίστρια πεδίου Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού ανέφερε στο «Ν»: «Τον Σεπτέμβριο του 2020, μετά την ολοκληρωτική καταστροφή του ΚΥΤ Μόριας ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (ΕΕΣ) ανταποκρίθηκε αμέσως και με τη δημιουργία του νέου ΚΥΤ, στάλθηκε ανθρωπιστική βοήθεια από την κεντρική αποθήκη του ΕΕΣ, η οποία περιελάμβανε κουβέρτες, νερό, είδη προσωπικής υγιεινής. Ταυτόχρονα ξεκίνησε να λειτουργεί και η Κινητή Μονάδα Υγείας με νοσηλευτικό προσωπικό παρέχοντας πρωτοβάθμια περίθαλψη».

Οι δραστηριότητες του Ερυθρού Σταυρού αφορούν σε κινητή Μονάδα Υγείας: παροχή πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας από ιατρό και μία νοσηλεύτρια, Ψυχοκοινωνική Υποστήριξη: παροχή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης σε όλες τις ομάδες πληθυσμού (άνδρες, γυναίκες, παιδιά) που διαμένουν στο ΚΥΤ από επαγγελματία Ψυχοκοινωνικής Στήριξης, Ψυχοκοινωνικές και Εκπαιδευτικές Δραστηριότητες με παιδιά: ψυχοκοινωνικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες για παιδιά πραγματοποιούνται εντός του σχολείου του ΚΥΤ, από την επαγγελματία Ψυχοκοινωνικής Στήριξης και την Επαγγελματία Συμμετοχικότητας, Επικοινωνίας και Δέσμευσης.