Το Νοέμβριο 2008, στη συνοικία Άγιος Παντελεήμονας των Αθηνών ξεκίνησαν εκδηλώσεις βίας και αποκλεισμού κατά των προσφύγων και μεταναστών της περιοχής από ντόπιους, σκόπιμα καλλιεργούμενες από τις φασιστικές και νεοναζιστικές δυνάμεις. Οι οποίες φυσικά καραδοκούσαν, και είχαν ήδη μεριμνήσει να εξαπατήσουν τους κατοίκους, να δημαγωγήσουν ανερυθρίαστα, και να μετατρέψουν αργά και μεθοδικά, σαν αυτοεκπληρούμενη προφητεία, την αγανάκτηση των κατοίκων για την ταυτόχρονη επιβολή άθλιων συνθηκών ζωής προς ντόπιους και ξένους, σε ρατσιστικό δηλητήριο των ντόπιων κατά των ξένων. Έμβλημα της τοπικής αυτής μάχης, υπήρξε η… παιδική χαρά στην κεντρική πλατεία. Η οποία κλειδώθηκε από τους φασίστες, με την απαγόρευση να παίζουν σε αυτήν τα παιδιά των προσφύγων και των μεταναστών.

Δεν το περιγράφω εξ ακοής. Μέχρι και τον Οκτώβριο 2009 ήμουν κάτοικος των Πατησίων, μιας γειτονικής συνοικίας, και τα γνωρίζω από πολύ κοντά. Δεν ήταν λίγες οι φορές εκείνη τη χρονιά, που χρειάστηκε να πάω στον Άγιο Παντελεήμονα για να συμπαρασταθώ έμπρακτα σε κατοίκους που δε συμμερίζονταν το ρατσιστικό αυτό δηλητήριο, και που κλήθηκαν να προστατέψουν τη γειτονιά τους, από το να γίνει εκείνο το πεδίο μάχης, το οποίο ήδη ονειρεύονταν οι πολεμόχαροι φασίστες.

Θέλω λοιπόν βάσει αυτής της εμπειρίας, να υπενθυμίσω κάτι. Ότι όλες οι άμεσα ή έμμεσα, ρητά ή σιωπηρά, θετικές στάσεις απέναντι σ’ αυτές τις συγκεντρώσεις, από την αδιαφορία μέχρι το χάιδεμα αυτιών, μέχρι την πλακίτσα και μέχρι την απόπειρα «εισοδισμού» και «ζύμωσης», ιστορικά οδήγησαν αποκλειστικά και μόνο σε ένα πράγμα: σε νομιμοποίηση των συγκεντρώσεων αυτών στη συνείδηση όλο και περισσότερων από τους υπόλοιπους κατοίκους, και τελικά σε διευκόλυνση της γιγάντωσης του φασισμού στην περιοχή.

Παρόλο που η παιδική χαρά στον Άγιο Παντελεήμονα ξανάνοιξε πανηγυρικά το 2015, τα εκλογικά τμήματα ωστόσο της συγκεκριμένης συνοικίας, συνεχίζουν από το 2008 σερί να χτυπούν κόκκινο στα χρυσαυγίτικα ποσοστά και, ακόμα και τώρα, μετά από 12 ολόκληρα χρόνια, μετά από ανθρωποκτονίες, συλλήψεις, κατηγορίες, δίκη σε εξέλιξη, στελεχιακή αποσάρθρωση της συμμορίας και εκλογικό καταποντισμό σε όλη σχεδόν την Ελλάδα, τα ποσοστά αυτά, στα συγκεκριμένα εκλογικά τμήματα, ακόμα δεν έχουν πέσει σε επίπεδα, μη ανησυχητικά. Κάθε άλλο μάλιστα.

Εν ολίγοις και για να μην τα ευφημίζω πολύ,… στην περιοχή μπήκε ταφόπλακα. Τόσο από πλευράς συνθηκών πραγματικής ζωής, όσο και από πλευράς πολιτικής και κοινωνικής ζωής της γειτονιάς. Παρέα με τη φτώχια και το βιασμό του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, θρονιάστηκε ο φασισμός και δε λέει να ξεκουμπιστεί με τίποτα. Συνθέτοντας μια γκρίζα σύγχρονη δυστοπία. Σαν τη Σπιναλόγκα, ή τα υπόγεια του Τιτανικού. Ή (κυρίως) σαν τον Αμερικανικό Νότο την εποχή του φυλετικού διαχωρισμού.

Με δυο λόγια έναν τόπο, όπου η μόνη ανακουφιστική λύση για έναν στοιχειωδώς δημοκρατικό άνθρωπο που θέλει να αναπνεύσει, είναι η φυγή. (Κι επειδή η ιστορία έχει χιούμορ, να του υπενθυμίσουμε ότι αυτό ακριβώς –η καταναγκαστική φυγή λόγω ανυπαίτιας ασφυξίας– ονομάζεται προσφυγιά).

Τα ‘φερε ο διάολος έτσι, και μετά από τόσα χρόνια, αντιμετωπίζω αντίστοιχες συγκεντρώσεις στον τόπο όπου μετακόμισα συνειδητά για να ξεφύγω (τρομάρα μου) από την κακώς εννοούμενη «αθηναϊκότητα».

Αν τα γράφω όλα αυτά εδώ, είναι γιατί αξίζει τον κόπο να «αξιοποιήσουμε» στο Βόρειο Αιγαίο, την εμπειρία του Αγίου Παντελεήμονα. Κι αυτή τη φορά, κανένας δημοκρατικός άνθρωπος, κανένας άνθρωπος που προβληματίζεται, αγανακτεί, θυμώνει με την κοινή εξαθλίωση ντόπιων και ξένων και με τους τωρινούς και προηγούμενους υπαιτίους της, να μην κάνει ξανά το ίδιο σφάλμα. Να μην αγοράσει τις μεταξωτές κορδέλες που του πουλάνε οι εθνικιστές, οι δεξιοί και οι δημαγωγοί.

Πάνω απ’ όλα, για να αρνηθεί να ενισχύσει, έστω και ακούσια, το ενδεχόμενο της σταδιακής μετατροπής του Βορείου Αιγαίου, στο νέο λίκνο του φασισμού, και τελικά, στην ιδιαίτερη δυστοπία του καιρού μας.

*Ο Στρατής Σκουντιανέλλης είναι δικηγόρος. Καμιά φορά έχει καλές ιδέες και τις γράφει.