Η νέα εκπομπή «Σπάμε τη σιωπή στα fm» με την ψυχολόγο και παιδαγωγό Σωτηρία Ρέκλου έκανε «ποδαρικό» στη ραδιοφωνική συχνότητα στους 99 fm ΣΤΟΝΗΣΙ την Πέμπτη 3 Οκτωβρίου, 7 με 8 το απόγευμα. Θα μεταδίδεται κάθε δεύτερη Πέμπτη και θα περιλαμβάνει θέματα ψυχολογίας, ανάπτυξης παιδιών, ατομικής και συλλογικής ενδυνάμωσης. Καθώς στόχος της εκπομπής είναι να απαντά με όσο το δυνατόν πιο απλό τρόπο σε ζητήματα που ενδιαφέρουν την κοινότητα που μας ακούει και μας διαβάζει, μπορείτε να επικοινωνείτε στέλνοντας e mail στο str.reklou@gmail.com για θέματα που θα θέλατε να συζητηθούν, σχόλια που θέλετε να κάνετε για την εκπομπή και ό,τι άλλο θεωρείτε ότι θα μπορούσε να την εμπλουτίσει. Θέμα της πρώτης λοιπόν εκπομπής ήταν «Η προσαρμογή των παιδιών στο σχολείο».
Περίπου τρεις εβδομάδες μετά το άνοιγμα των σχολείων, πολλά παιδιά βρίσκονται ακόμα στο στάδιο της προσαρμογής στο νέο σχολικό περιβάλλον και στη νέα τους καθημερινότητα. Μπορούμε να πούμε ότι ένα παιδί έχει προσαρμοστεί στο σχολικό περιβάλλον όταν παρατηρούμε πως έχει καταφέρει να ξεπεράσει τα εμπόδια που είχε (π.χ. τήρηση νέων ρουτινών στην τάξη ), μπορεί να ικανοποιεί τις ανάγκες του με σχετική αυτονομία (π.χ. μπορεί να κάνει φίλους/ες) και νιώθει ευχάριστα στη νέα συνθήκη.

Ας δούμε όμως αναλυτικότερα ποια είναι τα χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου για τα παιδιά και πως μπορούμε οι ενήλικες να λειτουργήσουμε υποστηρικτικά.
Πρώτη φορά στο Νηπιαγωγείο, στο πρώτο το σχολείο - Το άγχος αποχωρισμού: Είναι μια φυσιολογική αντίδραση κατά τη νηπιακή ηλικία και αναφέρεται στο άγχος που νιώθουν τα παιδιά όταν αποχωρίζονται κάποιο σημαντικό πρόσωπο για αυτά, καθώς το πρόσωπο αυτό συνδέεται έντονα με την καθημερινότητά τους και κατ’ επέκταση η παρουσία του “εγγυάται” για αυτά το αίσθημα ασφάλειας. Καθώς περνούν οι μέρες στο νέο σχολείο, το άγχος αυτό μειώνεται. Το ίδιο συχνά συμβαίνει και στην Α΄ Δημοτικού. Σε περιπτώσεις ωστόσο που παρατηρείται έντονο άγχος αποχωρισμού για μεγάλο χρονικό διάστημα καλό είναι οι γονείς να απευθύνονται σε κάποιον/α ειδικό (ψυχολόγο) για την αντιμετώπισή του καθώς μπορεί να οδηγήσει -αν δεν το διαχειριστούμε σωστά- σε σχολική φοβία ή/και γενικευμένο άγχος.
Μεγάλωσες παιδάκι, έγινες πρωτάκι, πήγες και σε μεγάλη τάξη: Την προσαρμογή των παιδιών στο σχολείο επηρεάζουν α) οι προηγούμενες εμπειρίες του παιδιού, β) η προσωπικότητά του και γ) τα χαρακτηριστικά του νέου περιβάλλοντος, του σχολείου δηλαδή ή και της τάξης. Ένα παιδί λοιπόν με δυσκολίες σχολικής προσαρμογής μπορεί να είναι αφηρημένο, να αρνείται να πάει στο σχολείο ή/και να διαβάσει τα μαθήματά του, να γκρινιάζει και να φαίνεται εκνευρισμένο ή/και θυμωμένο, να μην θέλει να μιλήσει ή να κάνει πράγματα που παλαιότερα επεδίωκε, να είναι αγχωμένο, ευερέθιστο ή/και να παρουσιάζει αλλαγές/δυσκολίες στον ύπνο (π.χ. ενούρηση) και στην κατανάλωση φαγητού (π.χ. μείωση όρεξης).

Τι μπορούμε τελικά να κάνουμε οι ενήλικες για να διευκολύνουμε την σχολική προσαρμογή
Η βάση για να αντιμετωπίσουμε μια δυσκολία σχολικής προσαρμογής είναι συνεργασία ανάμεσα σε όλα τα πρόσωπα που εμπλέκονται. Έχουμε δηλαδή το τρίπτυχο, α) παιδί, β) γονείς/οικογενειακό περιβάλλον, γ) εκπαιδευτικός/σχολικό περιβάλλον.

•     Συνεργασία με το σχολείο - Δεν δημιουργούμε «μέτωπα»: Οι γονείς, καλό είναι να συζητήσουν ό,τι τους προβληματίζει με τον/την εκπαιδευτικό χωρίς να κάνουν αρνητικά σχόλια, ειδικά μπροστά στο παιδί. Από την άλλη πλευρά, ο/η εκπαιδευτικός θα πρέπει να προγραμματίσει την πρώτη συνάντηση με τους γονείς σχετικά νωρίς ώστε αρχικά να τους ακούσει, να εξηγήσει τον τρόπο που δουλεύει και τελικά να διαμορφωθεί ένα κοινό έδαφος συνεργασίας.
•     Ενίσχυση κοινωνικών δεξιοτήτων: Κάποιες τέτοιες δεξιότητες είναι τα παιδιά να σκέφτονται πριν μιλήσουν ή κάνουν κάτι, να μπορούν να ακολουθούν οδηγίες, να λύνουν τις διαφωνίες τους χωρίς βία κ.α. Πολλά παιδιά που δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στο σχολείο, χρειάζεται να αναπτύξουν περισσότερο αυτές τις δεξιότητες, κάτι που θα πρέπει να αποτελεί κοινό στόχο σχολείου και οικογένειας. Ας είναι αυτό το στοιχείο μια αφορμή να βελτιώσουμε και οι ενήλικες την συμπεριφορά μας για να έχουν τα παιδιά καλύτερες εικόνες προς μίμηση.
•     Διαμόρφωση Προγράμματος: Το πρόγραμμα αυτό διαμορφώνεται με βάση τους ιδιαίτερους ρυθμούς του παιδιού και σε συνεννόηση με την δασκάλα ή το δάσκαλο της τάξης (κυρίως για το πόση ώρα χρειάζεται να μελετά). Καλό είναι τα παιδιά να ξέρουν ότι μπορούν να παίζουν αφού τελειώσουν με το διάβασμά τους καθώς συνήθως είναι μη αποδοτικό ένα παιδί να ξεκινήσει το διάβασμα στις 7 το απόγευμα ενώ μέχρι εκείνη την ώρα μπορεί να έπαιζε ή να έβλεπε τηλεόραση.
•     Ανάπτυξη Αυτονομίας: Το σχολείο αποτελεί ευθύνη του παιδιού και για αυτό είναι σημαντικό να συμβάλλουμε στην ανάπτυξη της αυτονομίας του. Αν ζητήσει βοήθεια, είμαστε δίπλα του εξηγώντας κάτι που δεν έχει καταλάβει ή προτείνοντάς του τρόπους για καλύτερη οργάνωση της μελέτης του. Υπενθυμίζουμε συχνά ότι στο σχολείο δεν πάει για να τα κάνει όλα τέλεια αλλά για να μάθει πράγματα που δεν ξέρει και να γίνεται κάθε μέρα ένας λίγο καλύτερος και -μακάρι- ένας πιο ευτυχισμένος άνθρωπος.

Συνοψίζοντας, το κάθε παιδί έχει τον δικό του μοναδικό και προσωπικό ρυθμό προσαρμογής και πρέπει να τον σεβόμαστε. Η συνεργασία παιδιού-γονέων-σχολείου είναι το κλειδί για μια ομαλή προσαρμογή στο νέο περιβάλλον.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
    Biringen Z. & Robinson J. (2010). Emotional availability in mother – child interactions: A reconceptualisation for research, American Journal of Orthopsychiatry.    
    Çomaklı, M. & Koçyiğit, S. (2021). Primary school adaptation problems of children: Parental experiences and practices, Psycho-Educational Research Reviews, 10(2).
    Cole, M. & Cole, S. R. (2002). Η ανάπτυξη των παιδιών. Γνωστική και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη κατά τη νηπιακή και μέση παιδική ηλικία, Β΄τόμος. Αθήνα: Τυπωθήτω – Γ. Δαρδανός.
    Kamaran, O. (2022). An Experimental Study Related to School Adjustment of Children in the Preschool Period. International Education Studies, 15(2).
    Καλαντζή-Aζίζι, Α. & Ζαφειροπούλου, Μ. (2011).  Προσαρμογή στο σχολείο. Αθήνα: Πεδίο.
    Μπαγάκης, Γ., Διδαχού, Ε., Βαλμάς, Φ., Λουμάκου, Μ. & Πομώνης, Μ. (2006). Η ομαλή μετάβαση των παιδιών από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό και η προσαρμογή τους στην Α΄ τάξη. Αθήνα: Μεταίχμιο
    Χατζηχρήστου, Χ. (2014). Συμβουλευτική στη Σχολική Κοινότητα. Αθήνα: Gutenberg
ΠΗΓΕΣ
https://www.psychologynow.gr/arthra-psyxologias/sxoleio/sxoliki-psyxologia/i-prosarmogi-tu-pedii-sto-scholio-ke-o-rolos-ton-gonion-tis-basilikis-pappa/
https://www.paidiatros.com/paidi/mathisi-sxoleio/school-adjustment